«دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین مصاحبه خود در واکنش به پرسشی درباره احتمال شکلگیری «محور چین و روسیه علیه ایالات متحده» گفت: «اصلاً نگران نیستم. ما قویترین ارتش جهان را داریم و هیچکدام از این کشورها علیه آمریکا از قدرت نظامی استفاده نخواهند کرد.»
اما این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در نشست اخیر خود در تیانجین چین، آشکارا بر عبور از نظم جهانی تحت رهبری آمریکا تأکید کردند.
«شی جینپینگ» رئیسجمهور چین در این اجلاس سیاستهای یکجانبهگرایانه و «رفتارهای قلدرمآبانه» آمریکا را محکوم و خواستار شکلگیری نظمی چندقطبی مبتنی بر احترام متقابل شد. «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه نیز با انتقاد از نقش غرب در بحران اوکراین، بر ضرورت ایجاد ساختار امنیتی نوین در چارچوب سازمان همکاری شانگهای تأکید کرد.
«نارندرا مودی»، نخستوزیر هند، نیز در این نشست دیدارهای دوستانهای با روسیه و چین داشت؛ اقدامی که نشان میدهد دهلینو قصد ندارد خود را وابسته به سیاستهای واشنگتن کند. این در حالی است که آمریکا در چارچوب جنگ اقتصادی ترامپ، تعرفههای سنگین ۵۰ درصدی بر کالاهای هندی وضع کرده که کارشناسان آن را «اشتباهی فاحش» توصیف کردهاند. «جان مرشایمر»، استاد برجسته روابط بینالملل، این اقدام ترامپ را «یک خطای بزرگ» دانسته است.
در حالیکه ترامپ همچنان بر قدرت نظامی ایالات متحده بهعنوان ابزار بازدارنده تأکید دارد، تحولات اجلاس شانگهای نشان میدهد که کشورهای مهمی همچون چین، روسیه و هند در حال ساخت ائتلافهایی هستند که هدف آنها کاهش نفوذ آمریکا و ایجاد تعادل در نظم بینالملل است.
به اعتقاد تحلیلگران، اظهارات ترامپ بیش از آنکه بازتاب واقعیت ژئوپلیتیک امروز باشد، تلاشی برای نادیده گرفتن روندی است که بهوضوح علیه منافع واشنگتن در حال شکلگیری است.
با این وجود، رئیس جمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهارات خود با اشاره به همتای روسی خود مدعی شد: «از دست او بسیار ناامید شدهام. ما همیشه روابط خوبی داشتیم. اگر من رئیس جمهور بودم جنگ اوکراین هرگز آغاز نمیشد و این مسئله بیشتر از هرچیزی من را آزار میدهد زیرا انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ دستکاری شده بود.»