العالم - اروپا
روزنامه آمریکایی تحلیل کرده است روند تشدید تنشها بین آمریکا و اروپا به ویژه تشدید اخیر اختلافات آنها بر سر جزیره گرینلند، جزیرهای خودمختار اما متعلق به دانمارک که «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا از قصدش برای الحاق کردن آن به آمریکا صحبت کرده، هر چه بیشتر اتحاد طرفین در ائتلاف ناتو را زیر سوال برده و حالا برخی مقامها معتقدند طرح تشکیل ائتلاف امنیتی اروپایی موسوم به «ائتلاف مشتاقان» که در راستای پشتیبانی از اوکراین مطرح شد، حالا تبدیل به پایه و اساسی برای تشکیل یک اتحاد نظامی-امنیتی اروپایی بدون ایالات متحده شده است.
روزنامه «پالتیکو» نوشته است: «در روندی که برای بسیاری از روابط در حال فروپاشی رخ داده، طی یک سالی که از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید گذشته، ما شاهد مجادلههای بسیار، تنشهای ناگفته و تلاش برای حفظ ظاهر در عرصه عمومی بودهایم. اما از نظر بسیاری از دولتهای اروپایی، از جمله آنهایی که جزو قدیمیترین و وفادارترین متحدان آمریکا بودند، تهدید اخیر ترامپ به اعمال تعرفههای تنبیهی علیه هرکسی که مانع تصرف گرینلند شود تیر خلاص را به پیکره روابط طرفین زده است. آنها معتقدند که جدایی ۲ طرف اکنون اجتنابناپذیر شده است.
مقامات ناراضی اروپایی در گفتوگوهای خصوصی از عجله ترامپ برای الحاق این قلمروی خودمختار متعلق به دانمارک به عنوان اقدامی «دیوانهوار» و «جنونآمیز» یاد کرده و میپرسند آیا او پس از ماجراجوییاش در ونزوئلا خودش را یک جنگجو تصور میکند؟ آنها همچنین میگویند او در صورت عملیکردن تهدیداتش علیه متحدان اروپایی خود، دست به یک "حمله" آشکار و بدون تحریک قبلی علیه متحدان در آن سوی اقیانوس اطلس زده و در آن صورت سزاوار سختترین واکنش تلافیجویانه از سوی اروپا خواهد بود.»
یک دیپلمات اروپایی که مثل دیگر مقامهای گفتوگو کرده با پالتیکو نامش را فاش نساخته، تصریح میدارد: «فکر میکنم آنها چنین گامی را بسیار افراطی در نظر میگیرند. خیلیها از اروپا به خاطر ضعیف عمل کردن در برابر ترامپ انتقاد کردهاند. البته انتقاد آنها تا حدی درست است اما خطوط قرمزی نیز برای اروپاییها وجود دارد.»
مقامهای ارشد اروپایی حالا هر چه بیشتر اعتقاد پیدا میکنند که واقعیت این است که آمریکای تحت رهبری ترامپ را دیگر نباید یک شریک تجاری قابل اعتماد و یک متحد امنیتی قابل اتکا در نظر بگیرند و باید با فوریت به فکر برنامههای آینده باشند.
یک مقام ارشد متعلق به یک دولت اروپایی گفت: «تغییرات در سیاستهای آمریکا از بسیاری جهات دائمی هستند. دیگر راه حل این نیست که برای بهبود وضعیت منتظر بمانیم. آنچه باید انجام دهیم این است که باید یک حرکت منظم و هماهنگ به سمت پذیرش واقعیت جدید داشته باشیم.»
به نوشته پالتیکو این هماهنگی از هم اکنون آغاز شده و گفتوگوی بزرگی بین اروپاییها درباره آینده به جریان افتاده است.
این روزنامه بر این باور است که تغییر در رادیکال رویکرد ایالات متحده احتمالا به تغییر شکل رادیکال اوضاع در غرب و به تبع آن یک دگرگونی در موازنه قدرت جهانی منجر شود. پیامدهای این تغییرات رادیکال شامل بالا گرفتن تنشهای تجاری بین آمریکا و اروپا و بروز آسیبهای اقتصادی و ریسکهای امنیتی بوده و اروپا قبل از آنکه دست به تلافیجویی علیه واشنگتن بزند اول میخواهد توانایی دفاع از خود بدون کمک آمریکا را پیدا کند.
همچنین تشدید اختلافات بین ۲ سوی اقیانوس اطلس، برای ایالات متحده هم هزینههایی در پی خواهد داشت از جمله اینکه دسترسی خود را به شبکه پایگاهها، فرودگاهها و مراکز پشتیبانی لجستیکی خود در اروپا را از دست خواهد داد و بدون این دسترسی دیگر نخواهد توانست در آفریقا و غرب آسیا مثل قبل قدرتنمایی کند.
از سوی دیگر طبق این گزارش، دیپلماتها و مقامهای دولتی در پایتختهای اروپایی علاوه بر بررسی تلافیجوییهای تجاری احتمالی علیه آمریکا پیامدهای یک جدایی طولانیمدت از واشنگتن را هم بررسی میکنند.
این مقامات معتقدند پایان دادن به ۸۰ سال همکاری مسالمت آمیز بین طرفین که منجر به تجارت پرسود و پشتیبانی متقابل آنها از یکدیگر میشد، اتفاقی دردناک است و یک ضربه مرگبار را به ائتلاف ناتو در شکل کنونی آن وارد خواهد کرد. تعداد قابل توجهی از دولتهای اروپایی به دنبال این هستند که هر چیزی که بتوانند را نجات دهند در حالی که «جورجیا ملونی»، رهبر راست افراطی ایتالیا همچنان برای بازسازی روابط تلاش میکند.
به نوشته پالتیکو یکی از طرحهایی که کشورهای اروپایی حتی کشورهای غیر عضو در اتحادیه اروپا همچون انگلیس و نروژ، طی دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ برای آماده سازی خود برای کنار گذاشتن آمریکا از شراکتشان به روی آن کار کردهاند طرح تشکیل به اصطلاح «ائتلاف مشتاقان» که سابق بر این در راستای جبران قطع حمایتهای واشنگتن از کییف مطرح شده بود، است.
پالتیکو مینویسد: «مشاوران امنیت ملی متعلق به ۳۵ دولت اروپایی به طور منظم با هم در تماس هستند، مرتبا به صورت آنلاین و حضوری ملاقات میکنند و همچنین از طریق تبادل پیامهای متنی نه چندان رسمی با هم تعامل دارند. آنها به دنبال راهحلهای چندجانبه در جهانی هستند که در آن ترامپ بخش از یک مشکل بزرگ است. به گفته افرادی که با نحوه عملکرد این گروه آشنا هستند، سطح اعتماد بین حلقهها در آن عموما بالاست. همچنین تعاملات فقط در سطح مقامات رده پایینتر محدود نشده بلکه رهبران ملی نیز خودشان آستینهای خود را بالا زده و در قالب گروههای جدید نزدیکی تعامل دارند.»
روزنامه آمریکایی در این گزارش همچنین فاش میسازد رهبران کلیدی اروپایی مانند رهبران انگلیس، فرانسه، آلمان، ایتالیا، فنلاند و رئیس کمیسیون اروپا در یک گروه گفتوگوی متنی اینترنتی غیررسمی اما فعال به نام «گروه واشنگتن» با یکدیگر در تماس مداوم هستند و این کانال ارتباطی سریع و مبتنی بر اعتماد، امکان هماهنگی فوری میان آنها در برابر اقدامات غیرمنتظره ترامپ را فراهم کرده است.
به نوشته پالتیکو، «کِر استارمر»، نخست وزیر بریتانیا، «امانوئل ماکرون»، رئیس جمهور فرانسه، «فردریش مرتس»، صدر اعظم آلمان، همچنین «اورزولا فون در لاین»، رئیس کمیسیون اروپا، «آلکساندر استاب»، رهبر فنلاند و «جورجیا ملونی» از ایتالیا در طول یک سال گذشته مرتبا و به طور ویژه در زمانهایی که ترامپ دست به اقدامات غیرمنتظره و آسیبزا زده، اغلب در قالب «گروه واشنگتن» با یکدیگر تبادل پیام داشتهاند.
یک منبع مطلع گفته است: «وقتی که تحولات سریعا رخ میدهند دیگر هماهنگیهای رسمی سخت میشود و در این جور مواقع این گروه گفتوگوی غیررسمی واقعا مفید بوده است. این حرکت خیلی چیزها را درباره روابط شخصی و چگونگی اهمیت آنها روشن میسازد.»
طبق این گزارش، این رهبران اروپایی تا پیش از تهدیدات اخیر «دونالد ترامپ» در خصوص تصرف گرینلند رویکرد نرمی در قبال تهدیدات رئیس جمهور آمریکا نشان داده بودند اما حالا به این نتیجه رسیدهاند که ترامپ با تهدیدات اخیرش به دنبال تغییر در موازنه قدرت بوده و حتی کر استارمر که در بین مقامهای اروپایی کمتر از ترامپ انتقاد میکرد صراحتا خطاب به او گفت که تهدیداتش در خصوص اعمال تعرفههای تجاری تنبیهی علیه کسانی که بر سر راه الحاق گرینلند مانع ایجاد کنند، «غلط» هستند و او این انتقاد را از جمله در یک گفتوگوی تلفنی مستقیم در روز یکشنبه با ترامپ مطرح ساخت.
یک دیپلمات دیگر به پالتیکو گفت: «طرح ائتلاف مشتاقان در ابتدا به عنوان یک طرح مرتبط با حمایت از اوکراین مطرح شد اما اکنون سبب شده روابط بسیار نزدیکی بین برخی از مقامهای کلیدی پایتختهای اروپایی برقرار شود. آنها توانستهاند بین خودشان اعتماد و میل به همکاری را افزایش دهند. آنها حالا به اسم همدیگر را میشناسند و در گروهشان به آسانی به هم دسترسی دارند و برای یکدیگر پیام میفرستند.»
به نوشته پالتیکو، فرمت تعاملی اخیری که بین رهبران اروپایی شکل گرفته باعث شده بستر تشکیل یک ائتلاف امنیتی جدید بین آنها در زمانی که ایالات متحده دیگر از ناتو و امنیت اروپا حمایت نمیکند، شکل بگیرد و در این فرمت فعلا همکاری با آمریکا به صورت کامل کنار گذاشته نشده اما فرض گرفته شده که این همکاری دیگر تضمین شده نیست.
این روزنامه آمریکایی همچنین فاش میسازد که «ولودیمیر زلنسکی»، رئیس جمهور اوکراین نیز در «گروه واشنگتن» عضو است. اکنون با توجه به عضویت رئیس جمهور اوکراین در «گروه واشنگتن» فرض شده که کییف به دلیل داشتن ارتشی بزرگ، صنعت پیشرفته تولید پهپاد و تجربه عملی جنگ میتواند عنصر کلیدی برای هر طرح تشکیل یک ائتلاف امنیت جمعی جدید اروپایی باشد. در این میان عضویت در ناتو که زمانی آرزوی اصلی کییف بود، با تضعیف اعتماد به تضمینهای امنیتی آمریکا، جذابیت خود را از دست داده است و در صورت اضافه شدن قدرت نظامی اوکراین به ائتلاف نظامی با فرانسه، آلمان، لهستان، انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی، قدرت «ائتلاف مشتاقان» وسیعتر و هم شامل کشورهای هستهای و هم غیرهستهای میشود.
به نوشته پالتیکو، بحران گرینلند ذهنیت اروپاییها را بر این موضوع متمرکز کرده که چگونه میتوانند بدون اتکای سنتی به آمریکا به جلو حرکت کنند. بحثها درباره شکلدهی به یک ساختار امنیتی اروپایی مستحکمتر و مستقلتر با سرعت در جریان است. پیشنهاداتی مانند ایجاد ارتش ۱۰۰ هزار نفری دائم اتحادیه اروپا، تشکیل شورای امنیت اروپایی و تدوین یک استراتژی امنیتی اروپایی جدید مطرح شدهاند. هدف رسمی اتحادیه اروپا، توانایی دفاع از خود تا سال ۲۰۳۰ است.