العالم - اروپا

در یادداشت اندیشکده چتم‌هاوس آمده است که راهبرد اتحادیه اروپا از دهه ۱۹۹۰ میلادی بر پایه حفظ کانال‌های دیپلماتیک و اقتصادی و ترکیب فشار با گفت‌وگو بنا شد، اما تصمیم سیاسی اخیر درباره سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، آن را به مرحله‌ای رسانده است که هزینه برگشت‌پذیری برای بروکسل سنگین خواهد بود.

چتم هاوس عنوان کرد که این برچسب‌زنی، صرفاً یک «تنظیم سیاستی» یا تغییر تاکتیکی نیست، بلکه فاصله گرفتن از یک فرض محوری در نگاه اروپا به ایران را نشان می‌دهد؛ فرضی که بر این ایده استوار بود که «تعامل مستمر» می‌تواند برای بروکسل اهرم ایجاد کند و امکان گفت‌وگو با بازیگران داخل ساختار رسمی ایران را حفظ کند. به روایت نویسنده، تصمیم اخیر اتحادیه اروپا عملاً همان ظرفیت حداقلی باقی‌مانده در سال‌های گذشته را نیز تضعیف می‌کند و میدان اثرگذاری بروکسل را محدودتر می‌سازد.

در یادداشت این اندیشگده درباره تبعات سیاسی این اقدام نوشته شده است که پیامد فوری و ملموس این تصمیم، کنار رفتن تقریباً کامل اتحادیه اروپا از نقش‌آفرینی در پرونده ایران است، به‌ویژه در مقطعی که درباره آینده مسیر تعامل تهران و واشنگتن تصمیم‌های تعیین‌کننده گرفته می‌شود.

نویسنده یادداشت با اشاره به روند مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا، یادآور شد، در فهرست کشورهایی که از آنها به‌عنوان بازیگران حاضر یا اثرگذار نام برده می‌شود، نامی از کشورهای اروپایی دیده نمی‌شود و همین نشانه‌ای از به حاشیه رفتن اروپا در روند تصمیم‌سازی‌ها است.

در این گزارش اضافه شده که اروپا در شرایطی در حال از دست دادن نقش «پل» میان تهران و واشنگتن است که ابزارهایش برای اثرگذاری مستقیم نیز محدود است و در نهایت، بیش از گذشته به تصمیم‌های آمریکا وابسته می‌شود، بی‌آنکه توان واقعی برای شکل دادن به نتیجه داشته باشد.

در یادداشت اندیشکده چتم هاوس همچنین به هزینه‌های حقوقی و اجرایی چنین برچسب‌زنی اشاره شده و نوشت است هرچند بسیاری از شرکت‌های اروپایی پیش‌تر نیز با ریسک‌های بالای تحریمی در تعامل با ایران مواجه بوده‌اند، اما قرار گرفتن یک نهاد رسمی در فهرست به‌اصطلاح تروریستی، بارِ تطبیق‌پذیری و حساسیت‌های حقوقی را افزایش می‌دهد و دامنه مراقبت‌های سخت‌گیرانه را گسترده‌تر می‌کند و می‌تواند پیامدهای ثانویه برای بازیگران غیراروپایی نیز داشته باشد.

نویسنده در نهایت اینطور جمع‌بندی کرده است که چنین تصمیم‌هایی معمولاً به سادگی قابل بازگشت نیست و از نظر حقوقی و سیاسی «چسبندگی» بالایی دارد، به این معنا که حتی در صورت تغییر شرایط نیز لغو یا اصلاح آن به آسانی رخ نمی‌دهد و همین مساله، فضای مانور دیپلماتیک اتحادیه اروپا را محدودتر می‌کند.

گفتنی است، اتحادیه اروپا هفته پیش در اقدامی سیاسی، غیرقانونی و ناموجه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که یک نهاد نظامی رسمی ایران به‌شمار می‌رود، در فهرست سازمان‌های به‌اصطلاح تروریستی طبقه‌بندی کرد. این اقدام شتابزده برخلاف رویه‌های حقوقی در اتحادیه اروپا و صرفا به بهانه‌های سیاسی صورت گرفت.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران ضمن محکوم کردن تصمیم اتحادیه اروپا، تصریح کرد که این اتحادیه مرتکب «اشتباه راهبردی» شده است.