العالم - مصر - ایران
شهید معظم، حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنهای تنها یک شخصیت سیاسی یا مرجع دینی در تاریخ معاصر نیست، بلکه از منظر "ایهاب شوقی" نویسنده مصری این مقاله تحلیلی که در سایت «العهد الاخباری» منتشر شده است، رهبر انقلاب یک منظومه فکری و عملی در حوزه مقاومت در برابر نظام سلطه جهانی است و بهعنوان الگویی برای استقلال و ایستادگی ملتها تعریف می شود.
نویسنده مصری در ادامه این یادداشت تحلیلی نوشته است: "تجربه تاریخی نشان داده است که هرچند جنبشهای مقاومت متعددی در جهان توانستهاند به استقلال سیاسی دست یابند، اما ویژگی متمایز این الگو، فراتر رفتن از مرزهای ملی و تبدیل شدن به یک مرجع فکری و الهامبخش برای جریانهای مختلف ضد سلطه در سطح منطقه و جهان است".
"در این چارچوب، جمهوری اسلامی ایران بهعنوان محور یک گفتمان مقاومت معرفی شده که توانسته در برابر فشارها، تحریمها و تهدیدهای بینالمللی، ساختاری پایدار ایجاد کند و به بازیگری اثرگذار در معادلات منطقهای و جهانی تبدیل شود".
۱. مؤلفههای اصلی نظام سلطه
در بخش نخست این مقاله، نویسنده چهار رکن اصلی برای نظام سلطه و استکبار جهانی برمیشمارد:
- ترویج فرهنگ تسلیم و القای بیفایده بودن مقاومت و محدود کردن پیروزی به قدرت مادی
- اتکا به قدرت نظامی و ابزارهای بازدارندگی و بیاعتنایی به قواعد و قوانین بینالمللی
- بهرهگیری از جنگهای ترکیبی شامل فشار اقتصادی، تحریم، جنگ روانی، ایجاد ناآرامی داخلی و مداخله نظامی
- تسلط بر گذرگاههای راهبردی و مسیرهای حیاتی تجارت جهانی
۲. مواجهه با ساختار سلطه
در ادامه مقاله آمده است که رهبری جمهوری اسلامی ایران، با درک ساختار چندلایه نظام سلطه، تلاش کرده است در حوزههای مختلف، الگوی مقابلهای چندبعدی ایجاد کند.
الف) عرصه رسانه و جنگ نرم
توجه به رسانه و جنگ نرم یکی از محورهای مهم این رویکرد بوده است. در این چارچوب، مفهوم «جهاد تبیین» بهعنوان راهبردی فرهنگی برای مقابله با روایتهای رقیب مطرح شده است.
همچنین بر نقش دیپلماسی در کنار توان دفاعی و نظامی تأکید شده و آن را بخشی از میدانهای تقابل نرم و سخت توصیف میکند.
ب) اقتصاد مقاومتی و تابآوری اقتصادی
در بخش اقتصادی، مقاله به مفهوم "اقتصاد مقاومتی" اشاره دارد؛ رویکردی که بر کاهش وابستگی به نفت، تقویت تولید داخلی، افزایش خودکفایی و ایجاد تابآوری در برابر تحریمها تأکید دارد.
از نگاه نویسنده، این مدل اقتصادی تلاش دارد ضمن حفظ ثبات اجتماعی، امکان اثرگذاری فشارهای خارجی را کاهش دهد.
ج) محور مقاومت و معادلات منطقهای
در ادامه این مقاله، به شکلگیری "محور مقاومت" در منطقه اشاره شده و آن را نتیجه یک رویکرد راهبردی در مقابله با ساختار سلطه معرفی کرده است.
این روند موجب تغییر در معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه شده و نوعی بازدارندگی جدید ایجاد کرده است.
د) راهبرد نظامی و بازدارندگی نامتقارن
در بخش نظامی، مقاله بر توسعه الگوی "جنگ نامتقارن" تأکید دارد؛ مدلی که بهجای رقابت مستقیم تسلیحاتی با قدرتهای بزرگ، بر افزایش هزینههای درگیری برای طرف مقابل تمرکز دارد.
در این چارچوب، به توان موشکی، پهپادی و سامانههای نقطه زن دقیق؛ بهعنوان عناصر اصلی بازدارندگی اشاره شده است.
جمعبندی
در پایان مقاله "ایهاب شوقی" خاطرنشان کرده است که "این مجموعه از سیاستها، در کنار مؤلفههای اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی، موجب شکلگیری نوعی "قدرت بازدارنده ترکیبی" شده است که به عنوان یکی از عوامل تغییر توازن در برابر قدرتهای بزرگ جهانی برشمرده می شود".
استمرار این رویکرد بر پایه ایمان، انسجام داخلی و صبر راهبردی، نقش تعیینکنندهای در تثبیت این الگو داشته است.