غرض از حق النفس چیست ؟

العالم - زلال قرآن

منظور از حق النفس حقوقی است که وجود روحی و جسمی انسان به گردن او دارند، و او موظف به رعایت آنهاست، و اگر این حقوق را رعایت نکند مورد مواخذه الهی قرار می گیرد، بطور مثال:

الف - بُعد جسمی آدمی برای ادامه حیات خویش نیاز به سلامت و مواهب مادی دنیائی دارد، و رفع این نیازها مستلزم:
1 - مسئولیت پذیری و کار و تلاش و تحمل سختی و رنج و مشقت است، (بی مسئولیتی و تنبلی ظلم به خویشتن است).
2 – رعایت ضوابط شرعی برای کسب روزی حلال، و همچنین هزینه کردن درآمدهای مکتسبه.
3 – ادای وجوه شرعی در جنبه های مختلف آن .
4 – مصرف از مواهب مادی در چارچوبی که شرع مقدس مشخص کرده است.
5 – و...

ب – بُعد روحی انسان ، که در «انا لله» از مبداء الهی منشاء گرفته و در «انا الیه راجعون» باید به پیشگاه خداوند عزّوجل بازگشت نماید، حق بزرگی به گردن صاحب خویش دارد، که ادای آن فقط از طریق فراهم کردن زمینه های رشد متعادل و متوازن استعداد های نهفته در فطرت او مُیسّر می گردد، و این مهم حاصل نمی شود مگر اینکه انسان خود را در پرتو تربیت حاصل از حقیقت آیات نورانی قرآن کریم بخصوص آیه 151 سوره مبارکه بقره :

« كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ»

ترجمه: (همان‌ گونه که در بین شما رسولی از خودتان فرستادیم که همواره آیات ما را بر شما تلاوت می ‌کند، و شما را [از آلودگی‌های اعتقادی و اخلاقی و عملی] پاک می‌سازد، و قرآن و معارف استوار و سودمند را به شما تعلیم می‌دهد، و آنچه را [از علوم] نمی‌دانستید به شما می‌آموزد).

و همچنین قول و فعل و سیره و سُنت رسول الله (ص) و ائمه اطهار(ع) قرار دهد، و با مراقبت دقیق از احوالات، خود را ازگردنه ها و عقبه های راه پرپیچ و خم و پرخوف و خطر و پرفراز و نشیب زندگی دنیا که راهزنان قدّاری همچون نفس امّاره و شیاطین جنی و انسی که در جای جای آن خناسانه در کمین نشسته اند تا فریبکارانه انسان را از راه حق منحرف و راه کمال او را سد نمایند، به سلامت عبور دهد، و به سر منزل فلاح و رستگاری که در پرتو کمالات روحی حاصل می گردد برساند.

حال اگر آدمی در زندگی دنیائی خود برای رفع نیازهای جسمی و روحی خویش عمل نکند، به روح و جسم خویش (به خود) ظلم کرده و باید با تحمل دردها و رنج ها و عذاب های سخت الهی، جریمه آن را در دنیا و آخرت بپردازد.