العالم - مصر
روزنامه الیوم السابع به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد که «بدر عبدالعاطی»، وزیر امور خارجه مصر در روزهای گذشته با همتایان خود در سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و انگلیس، مقامات ایران و ایالات متحده و همچنین «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تماسهای متعددی برقرار کرده است.
طبق این گزارش، این گفتوگوها با هدف فراهم کردن بستر مناسب برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا درباره پرونده هستهای و نیز نزدیک ساختن دیدگاههای طرفهای ذیربط انجام شده است.
منابع آگاه تأکید میکنند که قاهره در تلاش است توافقی پایدار شکل بگیرد که منافع همه طرفها را در نظر گرفته و به کاهش تنشها، بازسازی اعتماد و ایجاد فضایی مساعد برای تأمین امنیت و ثبات منطقهای کمک کند.
بر اساس این گزارش، تماسهای یادشده بخشی از تلاشهای گسترده مصر برای هماهنگی با بازیگران بینالمللی و منطقهای محسوب میشود؛ تلاشی که هدف آن جلوگیری از تشدید بحران و فراهم کردن فرصت برای راهحلهای دیپلماتیک و گفتوگو است.
الیوم السابع در ادامه نوشت: این ابتکار مصر بهویژه پس از فعالسازی سازوکار بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت علیه ایران اهمیت مضاعفی یافته است.
سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان که طی سالهای گذشته به تعهدات خود در چارچوب برجام عمل نکردهاند، روز گذشته (پنجشنبه) «ابلاغیه» فعالسازی مکانیسم پس گشت (اسنپ بک) را به شورای امنیت ارسال کردند. آنها در این ابلاغیه ضمن اعلام فعالشدن روند بازگشت تحریمها، مدعی شدند که آماده گفت وگو برای دستیابی به توافقی جدید با ایران طی ۳۰ روز آینده هستند.
در همین حال سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در تماس تلفنی با همتایان اروپایی و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، فعالسازی اسنپبک را ناموجه، غیرقانونی و فاقد هرگونه مبنای حقوقی خواند.
وی با یادآوری عملکرد مسئولانه و حسن نیت ایران در پایبندی به دیپلماسی، تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران برای حفظ و تأمین حقوق و منافع ملی خود به نحو مقتضی به این اقدام غیرقانونی پاسخ خواهد داد.
بر اساس توافق هستهای ایران موسوم به برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، موعد پایان برخی بندهای کلیدی توافق (روز انتقالی) در اکتبر ۲۰۲۵ (آبان ۱۴۰۴) فرا میرسد.
سه کشور اروپایی که در اجرای تعهدات اقتصادی خود در چارچوب برجام ناکام بودهاند، اکنون مدعی هستند که همچنان «بدون ابهام» حق بازگرداندن تحریمها را دارند و ایران از سال ۲۰۱۹ تعهداتش را نقض کرده است. این در حالی است که اقدامات ایران در کاهش تعهدات هستهای پس از خروج آمریکا از توافق و ناتوانی اروپا در جبران خسارتها، تدریجی، تحت نظارت آژانس و برگشتپذیر اعلام شده بود.
سازوکار اسنپبک در شرایط بیاعتمادی میان ایران و گروه ۱+۵ طراحی شد تا در صورت عدم اجرای تعهدات، تحریمهای رفعشده بازگردند. اما برجام بر دو پایه متوازن، یعنی تعهدات هستهای ایران و رفع تحریمها استوار بود و خروج آمریکا در سال ۲۰۱۸ همراه با بازگشت تحریمها و سیاست فشار حداکثری، بهعلاوه ناتوانی اروپا در عمل به وعدههای اقتصادی، سالهاست که این توازن را برهم زده است.