العالم - فلسطین اشغالی
در حملهای که مقاومت فلسطین در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ علیه مواضع نظامی اسرائیل در اطراف غزه و مناطق نزدیک به نوار شرقی این منطقه انجام داد، بیش از ۲۵۰ اسرائیلی به اسارت درآمدند که در میان آنها شمار زیادی از نظامیان، افسران و شهرکنشینان دیده میشدند. روزنامه «العربی الجدید» امروز (چهارشنبه) مینویسد در طول این مدت، نیروهای مقاومت بهویژه «کتائب القسام» شاخه نظامی حماس، و «سرایا القدس» شاخه نظامی جهاد اسلامی برای پنهان نگهداشتن اسرا و جابهجایی آنها در شرایط امنیتی بسیار دشوار، عملیات پیچیدهای انجام دادند.
در تمام این دوره، صحبت از نقش واحدهای ویژه مقاومت در مخفیسازی اسرا، نگهداری و انتقال آنها در بحبوحه نبردها و عملیات زمینی اسرائیل در مناطق مختلف بسیار مطرح بود.
با وجود تلاشهای گسترده و مکرر ارتش رژیم اسرائیل، این رژیم تنها در دو عملیات، موفق به دسترسی به برخی از اسرا شد: یکی در منطقه الشابوره در رفح و دیگری در اردوگاه النصیرات در میانه نوار غزه؛ سایر تلاشها همگی بدون نتیجه ماندند.
در طول جنگ "اسرائیل"، دو نام بیش از بقیه شنیده شد: «یگان سایه» وابسته به شاخه نظامی حماس که مسئولیت نگهداری و پنهان کردن اسرای اسرائیلی را بر عهده داشت و دیگری «یگان سراب» وابسته به جهاد اسلامی که مأموریت مشابهی را در محافظت و پنهانسازی اسرا انجام میداد.
یگان سایه در گردانهای قسام این یگان در سال ۲۰۰۶، پیش از اسارت نظامی اسرائیلی «گیلعاد شالیت»، تشکیل شد. هدف از ایجاد آن، نگهداری از اسرای اسرائیلی و دور نگهداشتن آنها از دید دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی رژیم اسرائیل بود. «باسم عیسی» فرمانده پیشین تیپ غزه در گردانهای قسام که در جنگ ۲۰۲۱ ترور شد، از بنیانگذاران اصلی این یگان بود و نقش کلیدی در پنهانسازی شالیت داشت.
عملیات اسارت شالیت که با نام «توهم از بین رفته» در ژوئن ۲۰۰۶ انجام شد، یکی از مهمترین مأموریتهای یگان سایه بود. این یگان توانست شالیت را به مدت پنج سال و پنج ماه تا زمان دستیابی به توافق تبادل اسرا و آزادسازی ۱۰۲۷ اسیر فلسطینی، پنهان نگه دارند.
در جریان جنگ نابودی غزه، مقاومت فلسطین موفق شد سه توافق تبادل اسرا به انجام برساند که یگان سایه نقش بزرگی در آنها داشت و دهها اسیر اسرائیلی -بیشترشان سرباز و افسر- را در اختیار داشت. طبق آمار رسمی فلسطینیها، در این سه تبادل بیش از ۳۹۸۵ اسیر فلسطینی آزاد شدند؛ از جمله ۴۸۶ نفر با حکم حبس ابد، ۳۱۹ نفر با احکام سنگین، ۱۴۴ زن و ۲۹۷ کودک، به علاوه ۲۷۲۴ اسیر از غزه که پس از هفتم اکتبر دستگیر شده بودند.
یگان سراب در سرایا القدس نام «یگان سراب» وابسته به شاخه نظامی جهاد اسلامی در جریان جنگ نابودی رژیم اسرائیل مطرح شد، زمانی که این گروه چند اسیر اسرائیلی و تعدادی جنازه را طی عملیات «طوفان الاقصی» به دست گرفت.
اعضای این یگان در مراسم تحویل اسرا در اولین توافق، که در نوامبر ۲۰۲۳ و بهعنوان توافق «انسانی» شناخته شد، به وضوح دیده شدند و سپس حضورشان در توافق تبادل بعدی که ژانویه ۲۰۲۵ در دوحه نهایی شد، پررنگتر شد.مأموریت اصلی یگان سراب، مدیریت پرونده اسرا، بازداشتشدگان و مفقودان اسرائیلی است؛ به نظر میرسد که این واحد، مسئول حفاظت، تأمین امنیت و اداره پرونده آنها در مذاکرات است.
این یگان از نظر نوع فعالیت و از نظر ساختار و سلسله مراتب فرماندهی، به دلیل حساسیت پرونده اسرا و ضرورت کار در چارچوب امنیتی محدود جزء واحدهای مخفی سرایا القدس محسوب میشود.