العالم - اروپا
«امیلی تورنبری» رئیس کمیته با نفوذ امور خارجی مجلس عوام انگلیس در اظهاراتی که بازتاب گستردهای در محافل سیاسی لندن داشت، عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا را «اقدامی غیرقانونی» توصیف کرد و گفت توجیهی که بتواند آن را در چارچوب حقوق بینالملل قرار دهد به ذهنش نمیرسد. او تأکید کرد انگلیس و متحدانش باید بهطور جمعی و روشن اعلام کنند که نقض حقوق بینالملل پذیرفتنی نیست و جهان نباید به سمت «قانون جنگل» بلغزد.
تورنبری با اشاره به اینکه کشورهای غربی در پروندههای دیگر، از جمله جنگ اوکراین، مدعی دفاع از حقوق بینالملل و محکومیت نقض آن بودهاند، گفت اگر معیار محکومیت، اصول است باید همین معیار در قبال اقدام واشنگتن نیز به کار گرفته شود. وی در همین چارچوب هشدار داد که تساهل در برابر اقدام آمریکا، به تقویت این برداشت دامن میزند که قدرتهای بزرگ میتوانند «هر کاری میخواهند انجام دهند» و همین روند، نوعی «آنارشی بینالمللی» را عادیسازی میکند.
رئیس کمیته امور خارجی مجلس عوام در ادامه، پیامدهای ژئوپلیتیکی چنین رویهای را سابقهای خطرناک خواند و گفت اگر قرار باشد جهان به سمت تقسیمبندی حوزههای نفوذ حرکت کند، این پیام به دیگر بازیگران بزرگ منتقل میشود که میتوانند با ادعای منافع امنیتی یا منطقهای، به اقدامات مشابه دست بزنند. تورنبری مشخصاً از خطر تقویت ادبیات حوزه نفوذ در قبال اوکراین و تایوان سخن گفت و افزود این روند میتواند هم امنیت جهانی را تضعیف کند و هم ادعاهای غرب درباره پاسداری از نظم حقوقی بینالمللی را زیر سووال ببرد.
این در حالی است که دولت کییر استارمر و مقامهای ارشد دو حزب سنتی انگلیس تا این لحظه از اعلام موضع صریح درباره غیرقانونی بودن یا نبودن عملیات آمریکا خودداری کردهاند. نخستوزیر انگلیس در موضعگیریهای اولیه، با تکرار اینکه لندن در این عملیات نقشی نداشته است، گفت برای قضاوت درباره ابعاد حقوقی ماجرا باید همه حقایق روشن شود. همزمان، مقامهای دولت تأکید کردهاند این به آمریکا مربوط است که «مبنای حقوقی» اقدام خود را تشریح کند.
در همین حال، «مایک تَپ» معاون وزیر کشور انگلیس در گفتوگوهای رسانهای ادعا کرد که ارزیابی قانونی یا غیرقانونی بودن اقدام آمریکا «مسئلهای پیچیده» است و تا زمانی که واشنگتن «مبنای حقوقی» عملیات را تشریح نکند، لندن نمیتواند جمعبندی روشنی ارائه کند. وی افزود انگلیس بهعنوان یک کشور «همواره خود را متعهد به حقوق بینالملل» میداند و در روزهای آینده در گفتوگو با آمریکا و متحدانش، موضوع را پیگیری خواهد کرد.
در میان احزاب مخالف و جریانهای سیاسی دیگر نیز طیفی از واکنشها شکل گرفته که محور مشترک آنها، هشدار درباره عادیسازی نقض حقوق بینالملل است. رهبر حزب لیبرالدموکرات انگلیس ضمن تکرار مواضع انتقادی نسبت به دولت پیشین ونزوئلا، تأکید کرده است که حملات غیرقانونی از این دست امنیت همه را کمتر میکند و لندن باید در برابر چنین روندی موضع روشنتری داشته باشد.
حزب سبز نیز اقدام آمریکا را نقض حقوق بینالملل توصیف و حزب ملی اسکاتلند بر ضرورت پایبندی کشورها به نظام بینالمللی مبتنی بر قواعد تأکید کرده است. احزاب سیاسی انگلیس در مجموع میگویند اگر این کشور مدعی دفاع از اصول حقوقی در نظام بینالملل است، نمیتواند صرفاً به دلیل ملاحظات سیاسی و روابط ویژه با واشنگتن، از اعلام موضع روشن درباره مبنای حقوقی عملیات آمریکا طفره برود.
در این میان «نایجل فاراژ» رهبر حزب راستگرای اصلاح موضع دوپهلویی را اتخاذ کرده است. او اقدام آمریکا را «غیرمتعارف» و مغایر با حقوق بینالملل توصیف کرده اما همزمان مدعی شده است که ممکن است از منظر بازدارندگی، بر محاسبات روسیه و چین اثر بگذارد. ناظران میگویند همین دوگانهگوییها به معنای پذیرفتن ضمنی منطق قدرت برتر است و دقیقاً همان مسیری را باز میکند که تورنبری از آن با عنوان «قانون جنگل» و «آنارشی بینالمللی» یاد کرده است.
براساس برنامه اعلام شده، وزیر امور خارجه انگلیس قرار است امروز در نشست ویژه پارلمان این کشور پیرامون تحولات ونزوئلا سخنرانی کند. شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز امروز درباره عملیات آمریکا نشست برگزار کند. برای انگلیس که یکی از اعضای دائم این شوراست، نحوه مواجهه با بحث مشروعیت و مبنای حقوقی اقدام واشنگتن، به یک آزمون سیاسی و حقوقی تبدیل شده است. منتقدان دولت استارمر میگویند اگر لندن در برابر ادعاهای خود درباره دفاع از حقوق بینالملل جدی است، نمیتواند پاسخ به پرسش اصلی را به آینده موکول کند.