«باب المندب»؛ اهرم بازدارنده راهبردی

العالم ـ یمن

«جمانه کریم عیاد» تحلیلگر سیاسی عرب در یادداشت خود برای شبکه العالم آورده است: تنگه باب المندب در حال گذار کیفی از یک گذرگاه دریایی بین‌المللی به یک عامل بازدارنده مؤثر در درگیری‌های منطقه‌ای است.
آمریکا دچار شکست استراتژی مبتنی بر «بازدارندگی با استفاده از زور» شده است و یمن توانسته است تا از یک کشور «متاثر از محاصره خارجی» به «طراح معادلات» بین المللی تبدیل شود که این امر، پیامدهای خود را بر امنیت و تجارت جهانی انرژی گذاشته است.
تنگه باب المندب دیگر صرفاً یک نقطه جغرافیایی متصل کننده دریای سرخ به خلیج عدن نیست بلکه این تنگه، به ​​یک متغیر استراتژیک تبدیل شده است که مسیرهای انرژی و تجارت جهانی را تعیین می‌کند.
این تحول در چارچوب شکست رویکردهای نظامی برای دستیابی به امنیت دریایی و ظهور معادلات بازدارندگی جدید مبتنی بر «هزینه در برابر هزینه» رخ می‌دهد.
از سال 2024، ایالات متحده بویژه در تنگه باب المندب و دریای سرخ روی معادله حملات هوایی برای تأمین امنیت ناوبری دریایی دل بست اما روند تحولات عکس آن را ثابت کرد زیرا با وجود این حملات، قدرت موشکی و پهپادی موثر یمن حفظ شد و آمریکا نتوانست در برابر ارتش یمن در تنگه باب المندب کاری از پیش ببرد و شرکت های کشتیرانی بزرگ مسیر خود را به سمت دماغه امیدنیک تغییر دادند و هزینه بیمه کشتیرانی نیز به شدت افزایش یافت.
گزارش‌ها نیز از استقرار سایت های موشکی ارتش یمن در ساحل تنگه باب المندب و آمادگی برای مداخله در صورت تشدید رویارویی حکایت دارد.
براساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، حجم نفت عبوری از این تنگه از ۹.۳ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۳ به تنها ۴.۲ میلیون بشکه در روز در نیمه اول سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. بنابراین، استراتژی بازدارندگی آمریکا نتیجه معکوس داده است.
اهمیت تنگه باب المندب نه تنها در حجم تجارت ترانزیت بلکه در عملکرد آن به عنوان «ریه دریای سرخ» و نقش مکمل آن برای کانال سوئز است.
خطرناک‌ترین سناریو، بسته شدن همزمان آن با تنگه هرمز در صورت تداوم ماجراجویی های نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل در منطقه است. این امر به معنای «خفه کردن مضاعف» شریان انرژی جهان به شمار می رود.
در صورت بستن شده همزمان این دو تنگه، تنها جایگزین برای کشتی ها دور زدن قاره آفریقا خواهد بود که به معنای زمان ترانزیت طولانی‌تر، هزینه‌های بالاتر و تورم جهانی خواهد بود.
جنگ‌های مدرن دیگر صرفاً با استفاده از ارتش‌ها انجام نمی‌شوند بلکه همچنین با استفاده از اهرم آبراهه ‌ها، حق بیمه‌ها و زنجیره تامین و تدارکات کالا و خدمات انجام می‌شوند. از این رو، تنگه باب‌المندب از حاشیه جغرافیا به قلب سیاست بین‌الملل منتقل شده است و هر جرقه‌ای که در آنجا زده شود، در سطح منطقه ای باقی نخواهد ماند بلکه جهان را در خواهد نوردید.