العالم - آمریکا
دولت دونالد ترامپ در دوره دوم خود آمریکای لاتین را بیش از گذشته در مرکز سیاست خارجی ایالات متحده قرار داده است. روزنامه ال پائیس اسپانیا(El País) در تحلیلی درباره رویکرد جدید واشنگتن، قاره آمریکا را به آزمایشگاهی برای تحول نظم جهانی مورد نظر ترامپ تشبیه کرده است، تحولی که در چارچوب آن، واشنگتن در حال بازتعریف رویکرد و جایگاه خود در نیمکره غربی است.
در همین چارچوب، برگزاری نشست «سپر آمریکا» (Escudo de las Américas) در مارس ۲۰۲۶ در میامی با حضور ۱۲ رئیسجمهوری آمریکای لاتین نزدیک به دونالد ترامپ از نظر ایدئولوژیک، نشانهای از تلاش واشنگتن برای تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی با دولتهای همسو در منطقه بود. خبرگزاری «افه» (EFE) این نشست را ائتلافی متشکل از «متحدان ایدئولوژیک» ترامپ در آمریکای لاتین توصیف کرد، الپائیس نیز اهداف این ائتلاف را مقابله با قاچاق مواد مخدر، مهار مهاجرت و محدود کردن نفوذ چین در منطقه عنوان کرد.
رویترز نیز گزارش داد که در این ائتلاف، دولتهایی همچون اکوادور و السالوادور در کنار شماری از دولتهای راستگرای منطقه به همکاری نزدیکتر با واشنگتن برای مقابله با کارتلهای مواد مخدر و جرایم سازمانیافته روی آوردهاند؛ روندی که بخشی از تلاش دولت ترامپ برای تقویت حضور و نفوذ آمریکا در نیمکره غربی ارزیابی شده است.
از این منظر، سیاست ترامپ تنها یک رویکرد ایدئولوژیک نیست؛ بلکه ملاحظات ژئوپلیتیکی و اقتصادی نیز در آن نقش دارد. واشنگتن میکوشد همزمان با تقویت دولتهای همسو، حضور چین را در حوزههای اقتصادی و زیرساختی محدود کند و از وابستگی کشورهای منطقه به رقیب راهبردی خود بکاهد.
آرژانتین؛ نمونه برجسته حمایت از دولت میلی
در میان دولتهای منطقه، آرژانتینِ خاویر میلی یکی از آشکارترین نمونههای نزدیکی سیاسی به واشنگتن است. میلی از نخستین رهبران آمریکای لاتین بود که روابط نزدیکی با ترامپ برقرار کرد و مواضع دولت خود را در بسیاری از مسائل کلیدی با واشنگتن همسو کرد.
اهمیت این رابطه در سال ۲۰۲۵ زمانی آشکارتر شد که دولت ترامپ در شرایط دشوار اقتصادی آرژانتین از حمایت مالی قابل توجه از دولت میلی پشتیبنی کرد. رویترز در اکتبر ۲۰۲۵ گزارش داد که واشنگتن در چارچوب حمایت از آرژانتین، یک برنامه ۲۰ میلیارد دلاری را پیش برد و خزانهداری آمریکا نیز برای حمایت از ارزش پول آرژانتین وارد عمل شد.
رویترز در گزارشی دیگر نوشت که حمایت دولت ترامپ از خاویر میلی، رئیسجمهوری آرژانتین، از این منظر اهمیت دارد که واشنگتن در میلی «یک متحد محافظهکار و وفادار» در آمریکای لاتین میبیند و حمایت از دولت او میتواند به دسترسی احتمالی آمریکا به منابع طبیعی این کشور، از جمله لیتیوم، و همچنین مهار نفوذ رو به رشد چین در منطقه کمک کند.
به این ترتیب، حمایت اقتصادی از بوئنوسآیرس را میتوان بخشی از پیوند فزاینده میان منافع اقتصادی و ملاحظات سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن دانست؛ هرچند این حمایت را نمیتوان صرفاً به عنوان «پاداش» در برابر سیاستهای میلی تعریف کرد.
السالوادور؛ همکاری امنیتی در برابر چشمپوشی سیاسی
السالوادورِ نایب بوکله نیز در این الگو جایگاه ویژهای پیدا کرده است. دولت بوکله به دلیل سیاست سختگیرانه خود علیه گروههای تبهکار و استفاده از زندان بزرگ «CECOT» با انتقادهای جدی حقوق بشری مواجه بوده است، اما دولت ترامپ روابط خود با سانسالوادور را گسترش داده است.
یکی از نقاط عطف این رابطه، موافقت السالوادور با پذیرش مهاجران اخراجشده از آمریکا بود. رویترز در مارس ۲۰۲۵ گزارش داد که آمریکا برای پذیرش این افراد حدود ۶ میلیون دلار به السالوادور پرداخت کرده است.
یک مطالعه منتشرشده از سوی دانشگاه سازمان ملل نیز با بررسی سیاست خارجی دولت دوم ترامپ، استدلال کرده است که همکاری دولت بوکله در پذیرش مهاجران اخراجی، با کاهش فشارهای آمریکا درباره نقض حقوق بشر در السالوادور و شکلگیری یک توافق اقتصادی دوجانبه همراه شده است.
این رابطه نمونهای از چیزی است که میتوان آن را معاملهگرایی امنیتی واشنگتن دانست: دولتهای منطقه در حوزههایی که برای آمریکا اهمیت دارند ــ مهاجرت، مواد مخدر و امنیت ــ همکاری میکنند و در مقابل، روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکتری به دست میآورند.
اکوادور؛ همگرایی امنیتی و نظامی
در اکوادور نیز دولت دانیل نوبوا در مسیر نزدیک شدن به واشنگتن حرکت کرده است. رویترز در سال ۲۰۲۵ گزارش داد که دولت اکوادور درصدد جلب حمایت حامیان ترامپ برای توافق تجاری و حتی میزبانی یک پایگاه نظامی آمریکا بوده است.
این همکاری بعدها به حوزه عملیات ضد مواد مخدر نیز گسترش یافت. رویترز در مارس ۲۰۲۶ از اجرای یک عملیات مشترک آمریکا و اکوادور علیه قاچاقچیان مواد مخدر در نزدیکی مرز کلمبیا خبر داد.
اکوادور در نشست «سپر آمریکا» نیز که به میزبانی دونالد ترامپ برگزار شد، در کنار شماری از کشورهای آمریکای لاتین شرکت کرد؛ موضوعی که به نظر نشان دهنده آن است که مبارزه با مواد مخدر و همکاری امنیتی در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین کانالهای بازسازی نفوذ آمریکا در منطقه است.
فشار فزاینده بر کوبا
در مقابل این روابط نزدیک، کوبا در کانون سیاست فشار دولت ترامپ قرار گرفته است. واشنگتن در سال ۲۰۲۶ مجموعهای از تحریمها را علیه مقامها و نهادهای کوبایی اعمال کرده است.
رویترز گزارش داد که آمریکا در ماه مه تحریمهایی علیه ۱۱ مقام کوبایی از جمله وزیر ارتباطات و تعدادی از مقامهای نظامی و همچنین نهاد اطلاعاتی اصلی این کشور اعمال کرد.
در ماه ژوئن نیز آمریکا شخص میگل دیاز-کانل رئیسجمهوری کوبا و افراد و نهادهای وابسته به او را تحریم کرد.
آخرین دور فشارها نیز در ۲۰ اوت ۲۰۲۶ اعمال شد؛ بنابر گزارش ها، واشنگتن سه مقام مرتبط با مؤسسه دوستی با ملتهای کوبا و ۹ نهاد دولتی دیگر در بخشهای فلزات، معدن و ساختوساز را هدف تحریم قرار داد.
ترامپ پیش از این نیز از سیاست تشدید فشار علیه هاوانا سخن گفته و حتی در مارس ۲۰۲۶ اعلام کرده بود که «کوبا بعدی است»؛ اظهاراتی که پس از عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا بیان شد.
ونزوئلا؛ عبور از فشار اقتصادی به مداخله نظامی
اما شاید ونزوئلا آشکارترین نمونه از تفاوت رفتار واشنگتن با دولتهای همسو و مخالف باشد. در ژانویه ۲۰۲۶، آمریکا با اقدام نظامی برای ربودن، رئیس جمهور نیکلاس مادورو وارد مرحلهای بیسابقه از مداخله مستقیم در این کشور شد؛ اقدامی که به گفته «الپائیس»، فصل جدیدی از مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین را رقم زد.
در مقابل، این اقدام از سوی برخی متحدان منطقهای ترامپ با استقبال مواجه شد. میلی، رئیسجمهوری آرژانتین، از عملیات آمریکا علیه مادورو استقبال کرد و این موضوع را «خبری عالی برای جهان آزاد» خواند.
در نتیجه، ونزوئلا به نمونهای تبدیل شد که در آن فشار اقتصادی، تحریم، تهدید و نهایتاً قدرت نظامی در چارچوب سیاست منطقهای واشنگتن در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
برزیل؛ هزینه استقلال راهبردی
در سوی دیگر، برزیلِ لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا نمونه متفاوتی است. برازیلیا نه در جبهه دولتهای نزدیک به ترامپ قرار گرفته و نه حاضر شده سیاست خارجی خود را با اولویتهای واشنگتن منطبق کند.
در سال ۲۰۲۶، اختلافات دو کشور به حوزه تجارت نیز کشیده شد. رویترز گزارش داد که دولت ترامپ تعرفه ۲۵ درصدی بر بخشهایی از واردات برزیل اعمال کرد؛ اقدامی که لولا آن را ناعادلانه دانست.
رویترز همچنین گزارش داده است که تعرفههای آمریکا در آستانه انتخابات ریاستجمهوری برزیل، به موضوعی سیاسی تبدیل شده و نگرانیهایی درباره تأثیرگذاری واشنگتن بر فضای انتخاباتی این کشور ایجاد کرده است.
جمعبندی
مهاجرت، مبارزه با مواد مخدر، امنیت مرزی، محدود کردن نفوذ چین، دسترسی به منابع طبیعی و مواد معدنی حیاتی و همراهی در سیاستهای منطقهای، مجموعهای از معیارهایی هستند که به نظر میرسد در تعریف رابطه دولت ترامپ با کشورهای منطقه نقش فزایندهای پیدا کردهاند.
به همین دلیل، واشنگتن از یک سو در آرژانتین، السالوادور و اکوادور به دنبال همکاری نزدیکتر سیاسی، اقتصادی و امنیتی است و از سوی دیگر در قبال کوبا و ونزوئلا و برزیل از ابزارهای فشار استفاده میکند، این رویکرد در عین حال میتواند پیامد معکوسی نیز برای واشنگتن داشته باشد. تحلیلهایی که درباره سیاست ترامپ در منطقه منتشر شدهاند، هشدار میدهند که فشار بیش از حد میتواند دولتهای آمریکای لاتین را به سمت تنوعبخشی به روابط خارجی و نزدیکی بیشتر به چین سوق دهد.