العالم - فلسطین اشغالی
گزارش تازه رسانههای عبری رژیم اسرائیل نشان میدهد که نظام علمی این رژیم با کاهش بیسابقه در دریافت مهمترین کمکهای مالی پژوهشی اروپا روبرو شده است.
این افت شدید، همزمان با گسترش موج تحریمهای علمی و خودداری محققان خارجی از همکاری با مؤسسات اسرائیلی رخ داده و نگرانیهای جدی درباره آسیبهای درازمدت به تحقیقات و روابط علمی بینالمللی را برانگیخته است.
بر اساس این پژوهش، تعداد کمکهای مالی اعطایی به پژوهشگران جوان اسرائیلی با کاهشی ۶۷ درصدی از حدود ۳۰ مورد در سال ۲۰۲۴ به تنها ۱۰ مورد در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
اگرچه این رقم در سال ۲۰۲۶ به ۱۱ مورد اندکی افزایش یافته، اما رتبه رژیم اسرائیل در این حوزه از جایگاه ششم به دوازدهم تنزل پیدا کرده است.
این کاهش وقتی بیشتر به چشم میآید که بدانیم برنامه عظیم «هورایزن اروپا» با بودجهای برابر با ۹۵.۵ میلیارد یورو (معادل حدود ۱۱۰.۸ میلیارد دلار) در طول هفت سال، یکی از اصلیترین منابع مالی برای پژوهشگران جهان محسوب میشود.
"اسرائیل" طی ۲۶ سال گذشته همواره عضو فعال این برنامه بوده، اما اکنون با افت شدید سهم خود روبرو شده که زنگ خطری جدی برای آینده علمی این رژیم به شمار میرود.
افت کمکهای اروپایی فقط به پژوهشگران تازهکار محدود نشده، بلکه محققان با سابقه و میانسال "اسرائیلی" را هم در بر گرفته است. آمارها نشان میدهد کمکهای دریافتی اساتید ارشد از ۱۲ مورد در سال ۲۰۲۴ به ۷ مورد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۲ برابر با ۱۶ بود. پژوهشگران میانسال نیز از ۱۷ به ۱۳ کمکهزینه رسیدهاند.
وضعیت در دانشگاههای برتر رژیم اسرائیل بحرانیتر شده؛ دانشگاه عبری قدس اشغالی در سال ۲۰۲۶ هیچ کمکهزینهای برای محققان جوان دریافت نکرده، در حالی که در سال ۲۰۲۳ ده مورد و در سال ۲۰۲۵ سه مورد گرفته بود.
مؤسسه وایزمن هم تنها یک کمک در سال جاری دریافت کرده در برابر ۸ مورد سال قبل.
دانشگاه تلآویو با ۵ کمکهزینه نسبت به ۱۱ مورد در ۲۰۲۴ سقوط داشته و سایر مراکز مانند تخنیون، بارایلان و بنگوریون نیز تنها یک یا دو کمکهزینه دریافت کردهاند.
حمله موشکی ایران؛ عامل نظامی سقوط وایزمن
در کنار تحریمهای علمی، حملات موشکی ایران به مؤسسه وایزمن در جریان جنگ ۱۲ روزه، ضربهای جبرانناپذیر به این مرکز علمی وارد کرده است.
به اذعان رئیس شورای علمی این مؤسسه، دو فروند موشک شلیکشده از سوی ایران به این مرکز برخورد کرده و بیش از ۵۰ آزمایشگاه و تجهیزات تحقیقاتی را به طور کامل نابود کرده است . خسارت مالی این حمله بین ۴۰۰ تا ۵۴۰ میلیون دلار برآورد شده و حدود ۹۰ درصد از ساختمانهای مؤسسه متحمل نوعی خسارت شدهاند .
این حملات، وایزمن را برای نخستینبار در تاریخ خود از فهرست ۱۰۰ مرکز علمی برتر جهان خارج کرده و به رتبه ۱۱۱ سقوط داده است.
مؤسسه وایزمن که از مراکز کلیدی پشتیبانی از پروژههای نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی محسوب میشود، اکنون هم از سوی ایران هدف قرار گرفته و هم از سوی جامعه علمی بینالمللی تحت تحریم قرار گرفته است.
بر اساس گزارش کمیته رؤسای دانشگاههای "اسرائیل"، موارد ثبتشده تحریم علمی از ۲۰ مورد در نوامبر ۲۰۲۵ به ۵۰ مورد در مه ۲۰۲۶ رسیده که رشد ۱۵۰ درصدی را نشان میدهد. این تحریمها شامل خودداری محققان خارجی از همکاری با اسرائیلیها، اعتراض به پروژههای مشترک و حتی درخواست برای حذف پژوهشگران اسرائیلی از طرحهای تحقیقاتی است.
پروفسور ایتای آتر از دانشگاه تلآویو هشدار داده که سیاستهای کابینه رژیم اسرائیل، چهره بینالمللی این رژیم را تخریب کرده و کاهش کمکهای اروپایی، بازتاب آن است. وی تأکید کرده ادامه این روند، محققان را به ترک "اسرائیل" وادار کرده و شمار بازگشتکنندگان را کاهش میدهد.
واکنش "اسرائیل": هورایزن لوله اکسیژن است
مقامات ارشد علمی "اسرائیل" به صراحت از وابستگی حیاتی خود به این برنامه میگویند. میخال بار آشر، معاون بینالملل دانشگاه بنگوریون، هورایزن را «لوله اکسیژن» نظام علمی "اسرائیل" خوانده و گفته بقای تحقیقات به آن گره خورده است.
شورای آموزش عالی "اسرائیل" کاهش کمکها را نتیجه سالهای جنگ دانسته و وعده داده برای جلوگیری از تداوم این روند تلاش کند. رئیس آکادمی ملی علوم "اسرائیل" نیز دادهها را «بسیار نگرانکننده» خوانده و تأکید کرده گسترش تحریمها، تأثیر آن را بر همکاریهای بینالمللی پژوهشگران اسرائیلی عمیقتر خواهد کرد.