العالم - یادداشت
"احمد موسی الحومانی" تحلیگر عرب زبان، در یادداشتی تحلیلی برای سایت عربی شبکه العالم نوشت: در حالی که سیاستمداران، رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران جهان چشم به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل ماه آینده و انتخابات اسرائیل در پایان ماه جاری دوخته‌اند، انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ انتخاباتی که، نتیجه آن می‌تواند بر روند تحولات و جنگ‌های منطقه غرب آسیا، به‌ویژه تحولات تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب، تأثیرگذار باشد.
نویسنده با اشاره به اهمیت این انتخابات می افزاید "حتی بنیامین نتانیاهو نیز با انتشار ویدئوهایی رای دهندگان برزیلی را به مشارکت در انتخابات و حمایت از نامزد مورد نظر خود فراخوانده و دونالد ترامپ نیز چنین اقدامی انجام داده است".
اما برزیل برای میلیون‌ها نفر در جهان، پیش از هر چیز با فوتبال و نام‌هایی همچون پله شناخته می‌شود.
نسل‌های مختلفی با درخشش ستارگان فوتبال برزیل، از "پله" گرفته تا "زیکو"، "ریولینو" و "سقراط"، به این کشور علاقه‌مند شدند؛ اما این موفقیت ورزشی، همزمان با موفقیت سیاسی و دموکراتیک همراه نبوده است.
برزیل دهه‌ها تحت حاکمیت نظام دیکتاتوری قرار داشت. نخستین انتخابات غیرنظامی این کشور در سال ۱۹۸۵ برگزار شد و "تانکردو نوس" از حزب جنبش دموکراتیک برزیل به ریاست‌جمهوری انتخاب شد، اما پیش از ادای سوگند درگذشت و معاونش "ژوزه سارنی"، از همان حزب، قدرت را در دست گرفت. با این حال، مردم برزیل این انتخابات را بازتاب‌دهنده خواسته‌ها و آرمان‌های خود نمی‌دانستند.
الحومانی در ادامه یادداشت خود از به قدرت رسیدن "فرناندو کولور" از حزب بازسازی ملی در سال ۱۹۹۰، و نشستن درجایگاه ریاست جمهوری اشاره کرده و او را سیاستمداری جوان که توانسته بود احساسات جوانان را با خود همراه کند و با حمایت گسترده آمریکا به قدرت برسد، توصیف نموده که با آشکار شدن فساد مالی و سیاسی او در زمانی خیلی کوتاه پس از به قدرت رسیدنش، پیش از آغاز روند برکناری، استعفا داده است و پس از آن، معاونش "ایتامار فرانکو" از حزب جنبش دموکراتیک برزیل ریاست‌جمهوری را برعهده گرفته و سپس "فرناندو کاردوسو" از حزب سوسیال دموکراسی برزیل، برای دو دوره متوالی رئیس‌جمهور شده است.
نویسنده، این دوره از روی کار آمدن "کولور" تا پایان دوره دوم "کاردوسو" را مسیری کاملا آمریکایی توصیف می‌کند و می‌نویسد: این روند در نهایت نتوانست فقر، محرومیت و گرسنگی را از زندگی اکثریت مردم برزیل دور کند، بلکه به شکل‌گیری طبقه‌ای از سیاستمداران فاسد و مرفه انجامید که جایگاه خود را در قدرت و دولت تثبیت کردند.
لولا؛ از میان کارگران تا ریاست‌جمهوری
در سال ۲۰۰۳، لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا، رهبر حزب کارگر، پس از دو شکست در انتخابات پیشین توانست به ریاست‌جمهوری برزیل برسد. او که از شمال برزیل و خانواده‌ای بسیار فقیر برخاسته و شرایط زندگی به او اجازه ادامه تحصیلات دانشگاهی نداده بود، مسیر سیاسی خود را از میان کارگران و محرومان طی کرد و به بالاترین مقام سیاسی کشور رسید.
لولا مبارزه گسترده‌ای با فساد آغاز کرد و قوانینی برای حمایت از فقرا به تصویب رساند، همچنین چندین نهاد برای پرداخت کمک‌هزینه ماهانه به خانواده‌های فقیر، حمایت از دانش‌آموزان فقیر، ارائه دارو به صورت رایگان و تأمین مسکن برای نیازمندان ایجاد کرد و برای نخستین بار بود که فقرا در برزیل احساس کردند کسی به وضعیت آنها توجه دارد.
نویسنده، "لولا" را از مخالفان سیاست آمریکا در جهان و به‌ویژه آمریکای جنوبی و حامی مسئله فلسطین و مسائل عربی معرفی می‌کند و می‌نویسد او خواستار مقابله با طرح آمریکا و رژیم صهیونیستی در فلسطین بوده است.
الحومانی همچنین به اقدام دولت "لولا داسیلوا" برای اعزام هواپیماهای برزیلی جهت انتقال شهروندان لبنانی دارای تابعیت برزیل در جریان جنگ‌های اسرائیل علیه لبنان در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۲۴ اشاره می‌کند و آن را بدون دریافت هزینه توصیف می‌کند؛ در حالی که به گفته او، کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، استرالیا و کشورهای اروپایی از شهروندان لبنانی خود هزینه بلیت و اقامت در هتل‌های ترکیه و قبرس را دریافت کردند.
برکناری دیلما روسف و بازگشت نیروهای نزدیک به آمریکا
پس از دو دوره ریاست‌جمهوری "لولا" و در چارچوب قانون اساسی، او برای دوره سوم نامزد نشد و "دیلما روسف" وزیر امور ریاست‌جمهوری در دولت‌های او، در انتخابات شرکت کرد.
سیاستمداران نزدیک به آمریکا از این نتیجه خشنود نبودند و امیدوار بودند روسف شکست بخورد؛ اما حمایت لولا و محبوبیت او موجب پیروزی روسف در دور نخست و سپس دوره دوم شد.
با این حال، یک سال پس از آغاز ریاست‌جمهوری روسف، او به دستکاری بودجه متهم و از سمت خود برکنار شد.
پس از آن، معاونش "میشال تمر" سیاستمدار لبنانی‌تبار از جنبش دموکراتیک برزیل، ریاست‌جمهوری را برعهده گرفت و خیلی زود از حزب کارگر فاصله گرفت، علیه این حزب فعالیت کرد، وفاداری خود به سیاست آمریکا را اعلام و هواداران آمریکا را بار دیگر وارد ساختار قدرت کرد و همچنین پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری خود، لولا را با اتهام پولشویی به زندان فرستاد.
این اتهام با رویکرد سیاسی و با هدف جلوگیری از نامزدی لولا در انتخابات صورت گرفت و باعث شد "ژائیر بولسونارو" از حزب لیبرال، پس از شکست"فرناندو حداد" سیاستمدار برزیلی لبنانی‌تبار، به ریاست‌جمهوری برسد.
پس از آن، دادگاه لولا را آزاد کرد و او تا پایان دوره ریاست‌جمهوری بولسونارو صبر کرد تا بار دیگر در برابر او نامزد شود. به نوشته نویسنده، تلاش‌ها برای جلوگیری از نامزدی او ناکام ماند و لولا در سال ۲۰۲۳ بار دیگر به ریاست‌جمهوری رسید.
رقابت لولا و فلاویو بولسونارو
در پایان ماه جاری، لولا با "فلاویو بولسونارو" پسر ژائیر بولسونارو، رقابت خواهد کرد؛ پس از آنکه دور نخست انتخابات بدون تعیین تکلیف نهایی رقابت میان دو نامزد به پایان رسید.
در چنین شرایطی برزیل در این انتخابات در برابر یک نقطه عطف بزرگ قرار دارد:
یا ادامه ریاست‌جمهوری لولا، که حامی فقرا و معیشت آنان، مخالف سیاست آمریکا، رئیس مؤسس بریکس در کنار روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی و حامی مسئله فلسطین و حق مقاومت در برابر اشغالگری است.
یا بازگشت دوباره به مسیر سیاست آمریکا که به گفته نویسنده، جز فقر، بدهی و تبعیت از دستورهای آمریکا برای برزیل نتیجه‌ای نداشته است.
در مقابل، "فلاویو بولسونارو"، حمایت خود را از دشمن صهیونیستی پنهان نکرده و در کارزار انتخاباتی خود از ویدئویی از نتانیاهو که حمایت خود را از او اعلام می‌کند و همچنین اظهارات ترامپ در حمایت از کارزار انتخاباتی‌اش استفاده کرده است.
این تحلیل می افزاید: مسیر سیاسی فلاویو بولسونارو با شماری از پرونده‌های جنجالی همراه بوده و او با اتهاماتی درباره اختلاس اموال عمومی و پولشویی روبه‌رو شده است و معاملات املاک او نیز در چارچوب ظن به پولشویی مورد تحقیق قرار گرفته و روابطش با برخی شخصیت‌ها، از جمله افراد مرتبط با کلاهبرداری‌های مالی یا گروه‌های مسلح، درباره میزان نفوذ این گروه‌ها در حیات سیاسی برزیل جنجال‌هایی ایجاد کرده است از همین رو؛ این مسائل باعث شده است مسیر سیاسی فلاویو درباره درهم‌تنیدگی نفوذ خانوادگی، سیاست و گروه‌های شبه‌نظامی مورد بحث قرار گیرد...
او همچنین گرایش خود به سپردن مناصب اصلی به ژنرال‌های نظامی نزدیک به پدرش را پنهان نکرده است؛ موضوعی که نگرانی بسیاری از برزیلی‌ها را درباره بازگشت حاکمیت نظامیان و بازگشت کشور به پنج دهه پیش افزایش داده است؛ دوره‌ای که نظامیان در ساختار دیکتاتوری حرف اول را در سیاست برزیل می‌زدند.
دور دوم انتخابات و آرای تعیین‌کننده
دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل در روز "۲۵ ماه جاری" برگزار خواهد شد و نتیجه دور نخست، برتری دو درصدی فلاویو بولسونارو، نامزد مورد حمایت آمریکا و صهیونیسم، بر لولا، نامزد حزب کارگر و مخالف سیاست‌های آمریکا و صهیونیسم در منطقه را نشان داد و در همین حال، نامزدهای دیگری نیز بین دو تا پنج درصد آرا را به دست آورده‌اند و اکنون رقابت برای جلب حمایت هواداران آنان میان دو طرف شدت گرفته است.
نویسنده همچنین به نکته دیگری اشاره می‌کند: برای نخستین بار، نزدیک به "۲۱ درصد افراد واجد شرایط رأی" در دور نخست، در رأی‌گیری شرکت نکردند. هر دو نامزد تلاش زیادی برای تشویق این افراد به مشارکت در انتخابات دارند؛ به‌ویژه لولا که امیدوار است مشارکت گسترده در مناطق شمالی برزیل، یعنی مناطق فقیر و محروم، به سود او تمام شود.
الحومانی در پایان می‌پرسد آیا این آرا سرنوشت انتخابات دور دوم را تعیین خواهد کرد یا فشار آمریکا بر نامزدهای شکست‌خورده افزایش خواهد یافت تا آرای آنان به فلاویو بولسونارو منتقل شود و برزیل بار دیگر به "آغوش آمریکا" بازگردد؟
نویسنده همچنین این پرسش ها را مطرح می‌کند که آیا لولا داسیلوا خواهد توانست برزیل را برای چهارمین دوره ریاست‌جمهوری رهبری کند؛ همان‌گونه که پله برزیل را در چهار جام جهانی فوتبال همراهی کرد و آیا نام او در کنار بزرگان برزیل که بیش از ۱۶ سال بر این کشور حکومت کرده‌اند، ثبت خواهد شد؟
آیا جوامع بزرگ عرب در برزیل، در برابر حمایت لولا از مسائل و مطالبات خود، با رأی دادن به او پاسخ خواهند داد یا از وی روی برخواهند گرداند و در کنار کسانی قرار خواهند گرفت که مردم و فرزندان کشورهایشان را کشته، زخمی و آواره کرده و کودکان، زنان و سالمندان را به خاک و خون کشیده و زندگی را در همه ابعاد آن ویران کرده‌اند؟