العالم - یادداشت
«هادی ضیغمی» نویسنده و مسائل سیاسی در یادداشتی برای شبکه العالم نوشت: هدف این نشست که به درخواست میانجی‌ها برای کاهش تنش‌های واشنگتن و تهران - یعنی عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، ابراهیم گولن، رئیس اطلاعات ترکیه و خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی - و با مشارکت مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران و سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، برگزار شد، ترسیم چارچوبی برای ایجاد یک سامانه امنیتی منطقه‌ای مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه، بدون تکیه به طرف‌های خارجی است.
علیرغم درخواست‌های مداوم ایران برای تشکیل یک سامانه امنیتی منطقه‌ای برای حفاظت از منافع کشورهای منطقه، به ویژه خلیج فارس، دخالت‌های خارجی و وعده‌های توخالی همواره مانع تحقق این هدف حیاتی شده است. اما چه چیزی تغییر کرده که فرمانده ارتش پاکستان در سفر اخیر خود به تهران، پیشنهاد برگزاری نشستی در این زمینه با حضور کشورهایی با نفوذ منطقه‌ای و بین‌المللی قابل توجه، از جمله کشورهای جهان عرب و اسلام را داده است؟
نگاهی گذرا به تحولات اخیر منطقه، اظهارات مقامات صهیونیستی-آمریکایی و تهدیدها برای از سرگیری جنگ علیه ایران و هدف قرار دادن زیرساخت‌ها، و به دنبال آن واکنش‌های ایران متناسب با سطح این تهدیدها، به ویژه تهدید ترامپ برای هدف قرار دادن «کوه کلنگ»، که ادعا می‌کند اورانیوم غنی‌شده ایران در آن قرار دارد. و پس از آن،بیانیه ی سرلشکر محسن رضایی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، که گفت: «اگر ایران مورد هرگونه تجاوزی قرار گیرد، هیچ پایگاه آمریکایی در منطقه امن نخواهد ماند. اگر کوه کلنگ هدف قرار گیرد، تأسیسات هسته‌ای دیمونا نیز هدف قرار خواهد گرفت ، باید دید تل‌آویو و بندر حیفا شاهد چه اتفاقاتی خواهد بود.»
فراتر از تحلیل‌های نظامی و پیامدهای آنها، ناظران خاطرنشان می‌کنند که صرف اعلام نشست تهران باعث کاهش قابل توجه بهای بازارهای جهانی انرژی و بهبود بورس‌های منطقه‌ای و جهانی شد که این امر اهمیت منطقه و وقایع آن و تأثیر آن بر کل بازارها را برجسته می‌کند.
این سؤال همچنان باقی است: چرا این نشست در این زمان ویژه تشکیل شد، دلایل برگزاری آن چیست و چه کسی، کشورهای درگیر، به ویژه پاکستان، را ترغیب کرد پیشنهاد برگزاری آن را دهند.
شواهد و قرائن حاکی از آن است که عاصم منیر هفته گذشته در سفر اخیر خود به تهران، پیام واشنگتن را منتقل کرده، پاکستان که توافق کوتاهی با تهران برای بستن مرز را تجربه کرده بود، با بحران شدید سوخت مواجه شد که تقریباً عواقب وخیمی را برای دولت این کشور به همراه داشت، به طوری که قیمت یک کپسول گاز در کمتر از یک هفته چهار برابر شد.
عربستان سعودی نیز، به نوبه خود، به دنبال حفظ اعتبار و نفوذ مذهبی خود در منطقه و جهان اسلام است. در همین حال، ترکیه این جلسه را فرصتی برای سرکوب مخالفت‌های داخلی در مورد احتمال اعزام نیرو توسط آنکارا برای حمایت از ریاض در جنگ یمن دانست.
ایران نیز ، که هم رسانه‌ها و هم محافل عمومی گواه پایبندی اش به وعده ها و بی‌طرفی‌اش دراین زمینه هستند، برنامه‌هایی برای دور زدن تحریم‌های ناعادلانه دریایی و هوایی اعمال شده توسط واشنگتن بدون هیچ مجوزی از سازمان ملل یا شورای امنیت آماده کرده بود.
این مسائل ایالات متحده را بر آن داشت تا با ایران به توافقی (هرچند جزئی) دست یابد، به این امید که اعتبار اندک باقی مانده خود را در محافل منطقه‌ای و بین‌المللی نجات دهد، به ویژه پس از آنکه متوجه شد کشورهای اروپایی، به ویژه بریتانیا، آلمان و فرانسه، نه تنها از پیوستن به هرگونه تجاوز آینده علیه ایران خودداری خواهند کرد، بلکه در حال بررسی ایجاد روابط اقتصادی با جمهوری اسلامی نیز هستند. این وضعیت باعث شد ترامپ به دنبال راهی برای خروج از مخمصه‌ای باشد که رقیبش، نتانیاهو، برایش ایجاد کرده بود. نتانیاهو در آستانه‌ی اخراج از صحنه‌ی سیاسی داخلی است و به دلیل ادامه‌ی ارتکاب جنایات علیه بشریت به طور کلی و به ویژه در فلسطین اشغالی، در سطح بین‌المللی منزوی شده است.
آینده‌ی منطقه پس از شکست احتمالی نتانیاهو در انتخابات پارلمانی اسرائیل که از صبح امروز آغاز شده، چیست؟ به ویژه که نشست چهارجانبه‌ی تهران، تاکیدی بر ادامه‌ی ایده‌ی این نشست بود ، به این امید که فرصتی طلایی برای نجات کشورهای منطقه از این مصیبت و احیای امید و رفاه در آنها فراهم آید. روزهای آینده واقعیت‌های امور را آشکار خواهد کرد.