العالم - آمریکا
رسانه آمریکایی بلومبرگ نوشته کشورهای خلیج فارس نگران هستند که حمله مجدد آمریکا و اسرائیل به ایرانِ آماده‌تر، به جنگی حتی ویرانگرتر در سراسر منطقه منجر شود؛ جنگی که در نهایت این کشورها باید هزینه‌ها و پیامدهای آن را تحمل کنند.
طبق گزارش بلومبرگ، کشورهای خلیج فارس برای جلوگیری از حمله مجدد آمریکا و اسرائیل به ایران تلاش‌های دیپلماتیک خود را شدت بخشیده‌اند. مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به تهران سفر کرده‌اند و میانجیگران قطری نیز در تهران و دوحه با طرف ایرانی گفت‌وگو کرده‌اند.
«انور قرقاش» مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی روز یکشنبه در نشست گفت‌وگوی منامه گفت: «ما خود را درگیر بحرانی می‌بینیم که برای جلوگیری از آن، تلاش دیپلماتیک بسیار زیادی انجام داده بودیم. ما آشکارا به دنبال راهی سیاسی برای خروج از این وضعیت هستیم.»
البته قرقاش به اقدام آمریکا و اسرائیل درخصوص استفاده از امکانات، پایگاه‌ها و آسمان کشورهای عربی ازجمله کشورش برای حمله به ایران اشاره‌ای نکرد.
«دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا بارها ادعا کرده که آمریکا و اسرائیل در ایران «کار را تمام خواهند کرد». ترامپ حملات جدید پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در روز سه‌شنبه را منتفی دانست اما در عین حال احتمال ازسرگیری حملات را در شرایطی که مذاکرات همچنان به بن‌بست رسیده، باز گذاشته است.
دور دوم جنگ خطرناک‌تر خواهد بود
بلومبرگ در ادامه نوشته درگیری‌های تازه آسیب‌های بیشتری به منطقه‌ای وارد خواهد کرد که ماه‌ها جنگ را پشت سر گذاشته است.
ایران در حملات تلافی‌جویانه خود، هزاران موشک و پهپاد به سمت پایگاه‌های آمریکا کشورهای خلیج فارس شلیک و به اهدافی حمله کرده است. این حملات اقتصادهای منطقه را دچار آشفتگی کرده است.
صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده اقتصاد عربستان سعودی در سال جاری میلادی ۳.۳ درصد کوچک شود و انتظار می‌رود انقباض اقتصادی در کویت و قطر شدیدتر باشد.
«محمد الباشا» پژوهشگر حوزه امنیت بین‌الملل گفت: «من حتی یک مقام یا شهروند کشورهای خلیج فارس را ندیده‌ام که از حملات مجدد آمریکا و اسرائیل به ایران حمایت کند، اما اکثریت آنها احساس می‌کنند دور جدیدی از درگیری‌ها قریب‌الوقوع است. آنها تصور می‌کنند ایران در این دور تهاجمی‌تر عمل خواهد کرد و به قواعد درگیری که پیش‌تر رعایت می‌شد، پایبند نخواهد ماند.»
«بدر عبدالعاطی» وزیر خارجه مصر هم گفته به‌شدت نگران ازسرگیری خصومت‌هاست. او اظهار داشت: «دور دوم خطرناک‌تر و ویرانگرتر خواهد بود و به هیچ نتیجه‌ای منجر نخواهد شد. ما باید از گذشته درس بگیریم.»
آیت‌الله «سید مجتبی خامنه‌ای» رهبر معظم انقلاب اسلامی گفته‌اند که «اگر دشمنان حملات نظامی یا تروریستی خود را از سر بگیرند، این نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و ملت ایران هستند که زمان و شرایط پایان آن را تعیین خواهند کرد.»
ایشان همچنین در دیدار فرماندهان نظامی «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان» را از الزامات «بازدارندگی حداکثری» دانستند و مقرر کردند هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبه‌رو شود.
ایران تسلیحات فراوانی دارد
به اعتراف این رسانه آمریکایی، ماه‌ها حملات هوایی نتوانسته توانایی ایران برای تولید موشک و پهپاد را از بین ببرد. مقام‌های غربی در ماه اکتبر به بلومبرگ گفتند تهران ظرفیت تولید کافی برای تجدید ذخایر تسلیحاتی خود را حفظ کرده است.
یکی از این مقام‌ها گفت ایران همچنان ذخایر قابل‌توجهی از موشک‌های بالستیک و برخی تسلیحات ضدکشتی در اختیار دارد و ادعا کرد که روسیه نیز به این کشور موشک تحویل می‌دهد؛ ادعایی که توسط مقامات ایرانی رد شده است.
بر اساس داده‌های بلومبرگ، ایران از زمان آغاز جنگ تا اوایل اکتبر بیش از چهار هزار پهپاد شاهد و دست‌کم دو هزار موشک بالستیک شلیک کرده بود.
ارزیابی‌های اطلاعاتی غرب در ماه ژوئن نشان می‌داد که تهران همچنان حدود سه‌چهارم از ذخایر مهمات پیش از جنگ خود را در اختیار دارد.
«امیل حکیم» مدیر امنیت منطقه‌ای و پژوهشگر ارشد «مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی» (IISS)، گفت: «ایران برای دور دیگری از جنگ بسیار بهتر آماده شده است.»
به گفته حکیم، واکنش تهران به حملات نهم اسفند نشان داد که ایران از حوادث گذشته درس گرفته و راهبرد نظامی پیچیده‌تری توسعه داده است.
او بدون اشاره به مقابله موفق ایران با دو قدرت اتمی در جنگ و برآب‌کردن نقشه‌های آنها، با ادعای اینکه «این یک پیروزی برای ایران نبود»، اعتراف کرد که این جنگ «نشان داد ایرانی‌ها می‌توانند با رقبای خود مقابله کنند و نهادهای نظامی این کشور توانایی یادگیری و سازگاری دارند.»
نگرانی کشورهای خلیج فارس از کمبود سامانه‌های دفاعی
در همین حال، کشورهای خلیج فارس در تلاش هستند ذخایر موشک‌های رهگیر سامانه‌های پدافند هوایی خود را پس از ماه‌ها حملات موشکی و پهپادی دوباره تأمین کنند. این در شرایطی است که جهان با کمبود این فناوری روبه‌روست و آمریکا و اسرائیل تأمین نیازهای خود را در اولویت قرار داده‌اند.
جنگ همچنین هزینه بسیار بالای استفاده از موشک‌های پیشرفته برای سرنگونی پهپادهای ارزان‌قیمت ایران را آشکار کرده است. به همین دلیل، نیروهای کشورهای خلیج فارس به‌طور فزاینده‌ای از بالگردهای تهاجمی، جنگنده‌ها، توپ‌های ضدهوایی و تجهیزات اخلال الکترونیکی استفاده می‌کنند.
حملات ایران همچنین نارضایتی کشورهای خلیج فارس را از تحمل هزینه‌های جنگ افزایش داده است.
«جاسم البدیوی» دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس در نشست منامه گفت: «کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس طرف جنگ نبودند و به دنبال وقوع آن نیز نبودند.»
مقام‌های منطقه‌ای در منامه، در اظهارات عمومی خود عمدتاً از نقش امنیتی آمریکا در خلیج فارس تمجید کردند، اما در محافل خصوصی نارضایتی خود را از عملکرد نظامی و دیپلماتیک واشنگتن ابراز داشتند.
«حسن الحسن» پژوهشگر ارشد IISS گفت: «در سراسر منطقه، ناامیدی گسترده‌ای از آمریکا وجود دارد. این ناامیدی ناشی از بی‌منطقی جنگ، رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی واشنگتن در عرصه نظامی و دیپلماتیک و تصمیم این کشور برای اولویت دادن به دفاع از اسرائیل به‌جای شرکای منطقه‌ای خود است»
او افزود: «اگر آزادسازی کویت توسط آمریکا در سال ۱۹۹۱ لحظه‌ای بود که نقش آمریکا در منطقه را تثبیت کرد، ممکن است جنگ سال ۲۰۲۶ به‌عنوان لحظه‌ای به یاد آورده شود که این نقش را از بین برد.»
تلاش دیپلماتیک برای جلوگیری از جنگ
بلومبرگ در بخش پایانی گزارش خود نوشته که کشورهای خلیج فارس با شتاب در تلاش هستند مانع حمله مجدد آمریکا و اسرائیل به ایران شوند.
مقام‌های ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان هفته گذشته به تهران سفر کردند و میانجیگران قطری نیز در تهران و دوحه با ایران گفت‌وگوهایی انجام دادند.
با این حال، اختلافات اساسی همچنان پابرجاست. ایران خواستار لغو محاصره دریایی آمریکا، کاهش تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده خود پیش از بازگشایی تنگه هرمز است و در مقابل، واشنگتن خواهان امتیازدهی هسته‌ای از سوی تهران است.
«سید عباس عراقچی» وزیر خارجه ایران روز یکشنبه گفت میانجیگران درباره طرحی برای بازگشایی تنگه هرمز طی دو روز آینده، در صورت پذیرش شروط تهران از سوی آمریکا گفت‌وگو می‌کنند.
او در عین حال تأکید کرد که دستیابی به توافق «به پاسخ‌هایی بستگی دارد که طرف مقابل به پرسش‌های ما ارائه می‌دهد».
قرقاش اما درباره پیامدهای شکست دیپلماسی هشدار داد و گفت: «اگر این مواضع به یکدیگر نزدیک نشوند، باید نگران بدترین سناریو باشیم.»
ایران اما اعلام کرده تنها مانع پیشرفت در مذاکرات، «زیاده‌خواهی آمریکاست.»