العالم - فلسطین اشغالی
«رایه عروق» فعال رسانهای و خبرنگار العالم در مقاله خود که در پایگاه خبری شبکه العالم منتشر شده است ؛نوشت: سالها الحاق و گسترش شهرکسازی در کرانه باختری به صورت پنهانی در جریان بوده است، اما توافقنامهای که اخیراً امضا شده است، این استراتژی خزنده را در هم شکسته وآشکارا «تجزیه جغرافیایی و سیاسی» آرمان فلسطین را دنبال میکند؛ این توافقنامه ضمن تضعیف طرح پیشنهادی سال ۲۰۰۵ شارون که خواستار خروج و عقبنشینی از شمال کرانه باختری بود، قوانین بینالمللی را که شهرکسازی در کرانه باختری را غیرقانونی میداند، نادیده میگیرد.
این در حالی است که سازمان ملل متحد نیز شهرکسازیهای رژیم صهیونیستی در سرزمینهای اشغالی فلسطین را طبق قوانین بینالمللی، غیرقانونی میداند.
از سوی دیگر ، کابینه رژیم اشغالگر و شورای شهرکهای شمال کرانه باختری بر سر ساخت ۱۲ هزار واحد مسکونی در شهرکهای مختلف این منطقه به توافق رسیدهاند.
به گزارش مرکز اطلاع رسانی فلسطین، بر اساس این توافق، ۸ میلیارد شیکل (حدود ۲ میلیارد و ۶۴۰ میلیون دلار) نیز برای توسعه زیرساختها، مراکز عمومی و بخشهای خدماتی اختصاص خواهد یافت.
این توافق شامل توسعه و گسترش شهرکهای غیرقانونی در کرانه باختری، ساخت جادهها و خیابانها ونیز ساخت شهرکهای متصلکننده ی شهرکها به یک دیگر و همچنین ساخت شهرک شماره ۱۰۴ در شمال کرانه باختری میشود.
با این توافق تعداد شهرکهایی صهیونیستنشین که از زمان روی کار آمدن کابینه فعلی رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۲۲، ایجاد یا قانونی شدهاند، به حدود ۱۰۳ شهرک رسید.
این در حالی است که در سه دهه پس از امضای توافقنامه اسلو در سال ۱۹۹۳، تنها با ۶ شهرک موافقت شده بود.
این نخستین توافق از این نوع میان کابینه رژیم صهیونیستی و یک شورای منطقهای شهرکنشینان است و با حضور «بنیامین نتانیاهو» نخست وزیر، «حاییم کاتس» وزیر مسکن، «بزالل اسموتریچ» وزیر دارایی، رئیس اداره اراضی رژیم صهیونیستی و «یوسی داگان» رئیس شورای شهرکهای شمال کرانه باختری، امضا شد.
بر اساس اظهارات «یسرائیل کاتز» وزیر دفاع و «بزالل اسموتریچ» وزیر دارایی رژیم صهیونیستی، برخی از این شهرکها پیشتر بهصورت غیررسمی و بدون مجوز دولتی ایجاد شده بودند، اما اکنون بنابر قوانین «اسرائیل» رسمیت مییابند.
اسموتریچ اعلام کرد این توافق در چارچوب آنچه «انقلاب شهرکسازی در کرانه باختری» خواند، به امضا رسیده است.
نخستوزیر رژیم صهیونیستی نیز اظهار داشت که این توافق «سپر محافظی برای دولت» فراهم میکند.
«یسرائیل کاتز» وزیر جنگ رژیم اشغالگر هم تأکید کرد که شهرکسازیها «ستون فقرات امنیت» برای رژیم اشغالگر هستند. همزمان رسانههای عبری آن را «گامی عظیم» با هدف گسترش شهرکسازیها و «تغییر چهره منطقه» توصیف کردند.
این اظهارات مقامات رژیم صهیونیستی به هیچ وجه نشاندهنده اختلاف نظر سیاسی داخلی در مورد اندازه یا مرزهای شهرکهای صهیونیستنشین نیست، بلکه حاکی از اجماع اعضای کابینه رژیم اشغالگر برای گسترش و تسریع آنها است چرا که این موضوع را به مفاهیم امنیت و حاکمیت رژیم اشغالگر مرتبط کردند.
ویژگیهای جدید توافق شهرکسازی
حال پرسش اساسی اینجاست که چه نکته جدیدی در مورد این توافق وجود دارد؟ چرا مقامات کابینه رژیم اشغالگر با چنین شتابی از آن استقبال کردند؟
برای سالهای متمادی، پروژه شهرکسازی بر گسترش تدریجی متکی بود. پایگاههای مرزی با تعداد محدودی کاروان یا خانه آغاز شدند، سپس به تدریج گسترش یافتند تا در نهایت به رسمیت شناخته شوند و از حمایت کابینه رژیم اشغالگر برخوردار شوند.
این رویکرد، پیشتر کابینه رژیم اشغالگر را قادر میساخت تا بدون ایجاد فشار سیاسی قابل توجه، واقعیتهای جدیدی را در محل ایجاد کند.
اما تصویر طرح شهرکسازی امروز کاملاً متفاوت به نظر میرسد. کابینه فعلی دیگر از شهرکسازیها به عنوان یک پروژه حاشیهای یا موقت صحبت نمیکند، بلکه آن را به عنوان یک ستون استراتژیک برای آینده رژیم صهیونیستی میداند.
نکته جدید چشمگیر در این توافق، نه تنها تعداد واحدهای مسکونی، بلکه زیرساختهای همراه، جادهها، شبکهها و بودجههای کلان است.
تجربه گذشته نشان داده است که جادههای شهرکسازی صرفاً پروژههای حمل و نقل نیستند، بلکه ابزارهایی برای ترسیم مجدد نقشه فلسطین اشغالی و ادغام شهرکها و تبدیل آنها به بلوکهای پیوستهای هستند که قابلیت گسترش مداوم دارند.
وقتی این پروژهها با تصویب پیدرپی دهها شهرک و پایگاه مرزی که در سالهای اخیر تأسیس شدهاند، همراه میشوند، شاهد یک پروژه جامع برای مهندسی مجدد شمال کرانه باختری هستیم.
شاید هفتم اکتبر بهانهای برای اشغالگران بوده تا محیطی مناسب برای تسریع گسترش شهرکسازی ایجاد کنند. در حالی که جهان درگیر جنگ و پیامدهای انسانی و سیاسی آن در نوار غزه بود، کرانه باختری شاهد موج بیسابقهای از مصادره زمینهای فلسطینیان، گسترش شهرکسازی صهیونیستنشین و قانونی کردن پایگاههای مرزی بود.
علاوه بر این، این گسترش دیگر در سکوت یا پشت درهای بسته انجام نمیشود، بلکه اکنون به عنوان یک دستاورد سیاسی آن هم به طور رسمی اعلام میشود.
بنابراین، سوال اصلی دیگر در مورد تعداد واحدهای شهرکسازی که باید ساخته شوند یا میزان پولی که باید خرج شود، نیست، بلکه در مورد ماهیت این توافق است.
توافق اخیر نشاندهنده تغییر در دیدگاه کابینه رژیم صهیونیستی برای کرانه باختری مبنی بر تغییر شکل سرزمینهای اشغالی است؛ گسترش تدریجی شهرکسازی که اکنون به تحمیل واقعیتهای گسترده بر روی سرزمینهای کرانه باختری، تغییر ماهیت داده است، در آینده به سختی قابل تغییر خواهد بود.
این حقیقت تلخ، توصیف اسموتریچ از این توافق به عنوان یک «انقلاب شهرکسازی» را به خوبی توضیح میدهد. انقلاب واقعی نه صرفاً در ساخت هزاران واحد مسکونی، بلکه در حرکت به سوی مرحلهای با ماهیت جدید است که به دنبال تحکیم کنترل بر مناطق وسیعتر کرانهی باختری از طریق شهرکسازی، جادهها، زیرساختها و به رسمیت شناختن آنچه که قبلاً صرفاً «پایگاههای مرزی» پراکنده تلقی میشدند، میباشد.
بنابراین، فلسطینیها امروز با مرحله جدیدی از اشغال سرزمینهای فلسطینی روبرو هستند که تا ترسیم مجدد نقشه سیاسی و جغرافیایی کل کرانه باختری امتداد مییابد.
طبق گزارش سازمان "اسرائیلی" ضد شهرکسازی با نام «صلح اکنون»، تقریباً ۵۰۰هزار شهرکنشین در شهرکهای غیرقانونی در سراسر کرانه باختری و همچنین حدود ۲۵۰هزار نفر که در شهرکهای اشغالی قدس شرقی زندگی میکنند.
توافق اخیر را نمیتوان جدا از طرح موسوم به «یک میلیون شهرکنشین در کرانه باختری»، بررسی کرد؛ طرح مذکور به دنبال افزایش تعداد شهرکنشینان در کرانه باختری به یک میلیون نفر در سالهای آینده است.
مسئله دیگر صرفاً ایجاد پایگاههای جدید یا گسترش شهرکهای موجود نیست، بلکه ایجاد تغییر گسترده در بافت جمعیتی است که حضور شهرکها را به واقعیتی اجتنابناپذیر تبدیل میکند.
طرح «یک میلیون شهرکنشین در کرانه باختری» بر سه مسیر موازی استوار است: گسترش شهری از طریق ساخت دهها هزار واحد مسکونی؛ توسعه زیرساختها و شبکه جادهای که شهرکها را به یکدیگر و به سرزمینهای اشغالی ۱۹۴۸ متصل میکند؛ و قانونی کردن پایگاههای شهرکنشینی و تبدیل آنها به شهرکهای دائمی.
از این نظر، توافق برای ساخت ۱۲هزار واحد شهرکنشینی در شمال کرانه باختری به نظر یک رویداد مجزا نمیرسد، بلکه گامی در چارچوب یک پروژه گستردهتر با هدف تغییر شکل نقشه جمعیتی و جغرافیایی کرانه باختری است.
با افزایش تعداد شهرکنشینان و گسترش بلوکهای شهرکنشینی، احتمال جدایی جغرافیایی بین فلسطینیان و شهرکنشینان کاهش مییابد و شهرکها از مناطق پراکنده به شبکهای به هم پیوسته تبدیل میشوند که در مناطق وسیعی از سرزمین فلسطین اشغالی امتداد دارد.
بنابراین، آنچه کابینه رژیم اشغالگر به عنوان «انقلاب شهرکسازی» توصیف میکند، محدود به ساختوساز و مسکن نیست، بلکه با تلاشی برای تثبیت یک واقعیت سیاسی و جغرافیایی جدید مرتبط است که در آن پروژه حضور میلیونی شهرکنشینان صهیونیست یکی از برجستهترین ویژگیهای مرحله بعدی است.
شایان ذکر است سازمان ملل متحد و بخش عمده جامعه جهانی، شهرکهای صهیونیستنشین در سرزمینهای اشغالی فلسطین را بر اساس حقوق بینالملل غیرقانونی میدانند و معتقدند توسعه این شهرکها، چشمانداز تشکیل کشور فلسطینی را تضعیف میکند.
فلسطینیها نیز این اقدام را بخشی از سیاست رژیم صهیونیستی برای تحمیل واقعیتهای جدید میدانی از طریق توسعه شهرکسازی و مصادره اراضی فلسطینی ارزیابی میکنند که مانع تشکیل کشور مستقل فلسطین میشود.
از زمان شروع جنگ نسلکشی غزه در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲)، یورش نظامیان و شهرکنشینان صهیونیست به مناطق مختلف کرانه باختری بهطور چشمگیری افزایش یافته است. تقریباً روزی نیست که خبری از حمله، تخریب، یا زخمیشدن فلسطینیان در شهرها و روستاهای کرانه باختری مخابره نشود.
از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، حملات ارتش و شهرکنشینان اسرائیلی در کرانه باختری بنا بر آمار رسمی فلسطین، به شهادت یکهزار و ۷۵۱ فلسطینی، زخمی شدن ۱۲ هزار و ۹۱۹ نفر، بازداشت حدود ۲۴ هزار فلسطینی و آوارگی نزدیک به ۳۳ هزار نفر انجامیده است.
در این مدت، شهرکنشینان صهیونیست با حمایت مستقیم نظامیان رژیم اشغالگر، حملات خود را به روستاهای فلسطینی تشدید کردهاند؛ حملاتی که شامل تخریب منازل، آتشزدن خودروها و مزارع، قطع درختان زیتون، و گاهی تیراندازی به ساکنان میشود.