العالم - اروپا
دیدار میان تیم های فوتبال ایرلند و رژیم اشغالگر اسرائیل که روز یکشنبه (5 مهر 1405/ 27 سپتامبر 2026 ) در شهر دبرتسن مجارستان برگزار شد، فراتر از یک مسابقه معمولی در چارچوب «لیگ ملتهای اروپا» بود. پیش از آغاز بازی در زمین، بازیکنان ایرلند پیامی بشردوستانه را منتقل کردند؛ لحظهای که در آن سکوت با اندوه و ورزش با همبستگی با قربانیان جنگ غزه در هم آمیخت.
اغلب، اقدامات بشردوستانه نیازی به سخنرانیهای طولانی ندارند. اقداماتی چون بستن بازوبندهای سیاه، خودداری از دست دادن و پایین انداختن سر هنگام پخش سرود، برای رساندن پیام همبستگی با قربانیان تجاوز در غزه کافی بود.
این مسابقه با پیروزی ۳ بر صفر ایرلند به پایان رسید، اما تصاویری که پیش از آغاز بازی ثبت شدند، شاید تأثیرگذارتر از خود نتیجه بودند.
این اقدامات کانون گفتگو را از محاسبات برد و باخت به پرسشی گستردهتر درباره مرزهای مسئولیت انسانی و نقش ورزش در دوران جنگ تغییر داد.
در حقیقت، صحنه از چارچوب یک مسابقه فوتبال فراتر رفت، وقتی میلیونها نفر نظارهگر بازیکنی هستند که در سکوت سر به زیر افکنده است، این پرسش ناگزیر مطرح میشود که وقتی جنگ به واقعیتی روزمره بدل میشود، چه بر سر انسان میآید؟
فلسطین صرفاً یک مسئله سیاسی نیست
آنچه در غزه میگذرد را نمیتوان به رقابتها یا مناقشات سیاسی تقلیل داد. در پس آمار تلفات، کودکان، خانوادهها و غیرنظامیان قرار دارند؛ بیمارستانها، مدارس، خانهها و زیرساختهایی وجود دارند که ویران یا دچار آسیب شدهاند؛ و میلیونها فلسطینی حضور دارند که پیامدهای جنگ، آوارگی و فقدان امنیت را متحمل شدهاند. از این رو، برای بخشهای وسیعی از افکار عمومی جهان، همبستگی با غزه به نمادی از دفاع از حقوق بشر، حفاظت از غیرنظامیان و مخالفت با هدف قرار دادن بیگناهان بدل شده است. دفاع از جان غیرنظامیان نباید مشروط به ملیت، مذهب یا هویت باشد. یک کودک فلسطینی، همچون هر کودک دیگری در جهان، از حق حیات، امنیت و کرامت برخوردار است.
فوتبال در آزمون اخلاقی
مدتهاست که گفته میشود ورزش باید از سیاست جدا بماند؛ با این حال، تاریخ نشان میدهد که ورزش هرگز کاملاً از مسائل مهم بشردوستانه جدا نبوده است. بارها پیش آمده که ورزشگاهها به عرصهای برای ابراز مخالفت با نژادپرستی، تبعیض، جنگ و نقض حقوق بشر تبدیل شدهاند.
در ماجرای مسابقه میان ایرلند و رژیم اسرائیل، بازیکنان با مسئلهای مواجه شدند که فراتر از حیطه ورزش بود. حتی تصمیم «گاوین بازونو» دروازهبان ایرلندی، برای انصراف از این مسابقه ریشه در یک موضع اخلاقی شخصی داشت؛ او اعلام کرد که با توجه به کشتار غیرنظامیان در غزه، نمیتواند در بازی شرکت کند. پس از بحثهای مفصل در درون تیم، اکثریت بازیکنان تصمیم به انجام مسابقه گرفتند، اما در عین حال بر آن شدند تا پیش از آغاز بازی، موضع خود را با حرکاتی نمادین و بیصدا ابراز کنند.
از زمین بازی تا سراسر جهان
شاید مهمترین تأثیر آن لحظات، جلب توجه مخاطبان جهانی فوتبال به مسئله غزه بود. ورزش از توانایی فوقالعادهای برای ارتباط با میلیونها انسانی برخوردار است که شاید در حالت عادی اخبار سیاسی یا بشردوستانه را دنبال نکنند؛ این ارتباط زمانی شکل میگیرد که یک لحظه ورزشی به تصویری جهانی بدل میشود؛ همچون تصویر بازیکنی با بازوبند مشکی، کاپیتانی که از دست دادن خودداری میکند، بازیکنانی که سر به نشانه احترام یا اندوه پایین میآورند، یا بازیکنی که پس از گلزنی، با اشاره به بازوبند مشکی خود شادی میکند. تمام این تصاویر به بخشی از روایت مسابقه تبدیل شدند و بار دیگر رنج مردم غزه را در برابر دیدگان مخاطبانی پرشمار قرار دادند.
همبستگی با فلسطین به چه معناست؟
همبستگی با مردم فلسطین لزوماً به معنای هدف قرار دادن ملتی دیگر یا مقصر دانستن غیرنظامیان بابت تصمیمات دولتها نیست؛ بلکه میتواند موضعی صریح و مبتنی بر اصلی بنیادین باشد، اینکه جان غیرنظامیان ابزار چانهزنی نیست و حقوق بشر باید بهطور یکسان برای همگان رعایت شود. از این رو، محکوم کردن کشتار غیرنظامیان، درخواست برای حفاظت از کودکان، مطالبه ورود کمکهای بشردوستانه، مخالفت با کوچ اجباری و دفاع از حق فلسطینیان برای حیات و کرامت انسانی، همگی مواضعی هستند که بر پایه حقوق بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه استوارند. همین امر توضیح میدهد که چرا غزه به کانون اعتراضات و حمایتهای بشردوستانه در دانشگاهها، ورزشگاهها و نهادهای فرهنگی و ورزشی در سراسر جهان تبدیل شده است.
«مخالفت سرمربی تیم ایرلند با وقایع جاری در غزه »
اظهارات پیش از مسابقه «هیمیر هالگریمسون» سرمربی تیم ایرلند، پس از آنکه او صریح و بیپرده مخالفت خود را با وقایع جاری در غزه بیان کرد، توجه گستردهای را به خود جلب کرد. با این حال، در بحبوحه حواشی پیرامون این مسابقه، سرمربی بعداً موضع خود را شفافسازی کرد و تأکید نمود که برگزاری و انجام بازی به معنای حمایت از وضعیت موجود در غزه نیست و خاطرنشان کرد که بازیکنان همچنان حق ابراز دیدگاههای شخصی خود را دارند.
هالگریمسون پس از پایان مسابقه اظهار داشت که بازیکنان موفق شدهاند با اقدامات و اظهاراتشان سطح آگاهی عمومی را نسبت به این مسئله افزایش دهند و اعتراض آنها موجب جلب توجه بیشتر افکار عمومی به وضعیت غزه شده است. اهمیت این موضعگیری دقیقاً در همین نکته نهفته است: اگرچه یک اعتراض به تنهایی نمیتواند نتیجه جنگ را تغییر دهد، اما میتواند مانع از آن شود که یک فاجعه صرفا به خبری گذرا و فراموششدنی بدل گردد.
غزه؛ وقتی اعداد به چهرهها بدل میشوند
یکی از تکاندهندهترین پیامدهای جنگ، آن است که قربانیان بهتدریج در گزارشهای خبری به صرف «آمار و ارقام» بدل میشوند؛ شمار جدیدی از جانباختگان و مجروحان، افزایش تعداد آوارگان، خانهای دیگر که ویران شده و بیمارستانی دیگر که از کار افتاده است، فقط آمار نیست. پشت هر عدد، انسانی نهفته است: کودکی با نام و نشان، مادری چشمبهراه فرزندش، پدری در جستوجوی خانوادهاش و خانوادهای که هم خانه و هم زندگی پیشین خود را از دست داده است. از این رو، هر اقدامی که به جهان یادآوری کند اینها صرفاً عدد نیستند، بلکه انسانهایی دارای حقوق بنیادیناند، از ارزشی انسانی برخوردار است که فراتر از مرزهای سیاست و ورزش قرار میگیرد.
ورزش جنگ را متوقف نمیکند، اما میتواند از سکوت کردن سر باز زند
نباید انتظاراتی غیرواقعبینانه از فوتبال داشت؛ یک مسابقه جنگ را متوقف نمیکند و اعتراضات درون زمین فوتبال بهتنهایی نمیتوانند به یک فاجعه پایان دهند. با این حال، ورزش میتواند دستاورد دیگری داشته باشد: اینکه به یک آرمان بشردوستانه در وجدان عمومی جهان، نمود و بازتابی گستردهتر ببخشد.
بازیکنان میتوانند با بهرهگیری از شهرت خود، به جهانیان یادآوری کنند که قربانیانی نیازمند حمایت وجود دارند و ورزشگاهها نیز کاملاً از دنیای واقعی ورزشکاران و هواداران جدا نیستند.
همین ویژگی بود که حضور تیم ملی ایرلند در «دبرتسن» را تا این حد برجسته و تأثیرگذار ساخت؛ چرا که لحظات پیش از آغاز بازی، به پیامی بصری بدل شد که میلیونها بیننده را مخاطب قرار داد.
* دیدار جمهوری ایرلند و اسرائیل در ورزشگاه ناگیدری شهر دبرسن مجارستان و در زمین بیطرف برگزار شد.
فلسطین در وجدان جهانیان
برای بسیاری، فلسطین و غزه به نمادهای مبارزهای فراتر از مرزهای جغرافیایی بدل شدهاند؛ مبارزهای برای حق حیات، آزادی، کرامت و عدالت. از این رو، همبستگی با فلسطین نباید صرفاً به عنوان یک موضعگیری سیاسی نگریسته شود؛ بلکه این همبستگی، تجلی یک اصل انسانی ساده است: هیچکس سزاوار آن نیست که تنها به دلیل تولد در مکانی نامناسب، کشته شود. هیچ کودکی شایسته آن نیست که در فضای ترس، محاصره و ویرانی بزرگ شود؛ و هیچ خانوادهای نباید تاوان جنگی را بپردازد که خود آن را انتخاب نکرده است.
دیدار میان ایرلند و «اسرائیل» با پیروزی تیم ایرلند به پایان رسید؛ با این حال، اگرچه نتیجه ورزشی این مسابقه در سوابق تورنمنت ثبت خواهد شد، اما تصاویر پیش از بازی احتمالاً در خاطره بسیاری به عنوان لحظهای باقی خواهد ماند که در آن بازیکنان تصمیم گرفتند از یک تریبون ورزشی جهانی برای ابراز همبستگی با قربانیان جنگ غزه استفاده کنند.
پیامی از زمین فوتبال
در نهایت، آن بازوبند سیاه عزا صرفاً تکهای پارچه نبود و خم کردن سرها نیز حرکتی گذرا به شمار نمیرود؛ بلکه پیامی بود حاکی از آنکه پشت اخبار جنگ، انسانها حضور دارند؛ پشت آمار و ارقام، جانهای آدمی؛ و پشت هر تصویر از غزه، خانوادهای که در جستجوی امنیت است. شاید یک فوتبالیست نتواند جلوی جنگ را بگیرد، اما میتواند اجازه ندهد که سکوت، بخشی از حقیقت جنگ شود.
در دنیایی که به دیدن تصاویر ویرانی و تلفات عادت کرده است، شاید مهمترین پیامی که از زمین فوتبال برمیخیزد، بدینگونه باشد:
آمار قربانیان فلسطین تنها یک عدد در بخشهای خبری نیست
غزه صرفاً یک خبر زودگذر نیست
و جان انسان فراتر از هر مسابقه و هر نتیجهای است.
نوشته: حيدر زيبرم