العالم - آسیا
به گزارش مدرن دیپلماسی، پیش‌نویس مقررات جدید چین در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر ۱۴۰۵) منتشر شده و قرار است ۲۳ فناوری مرتبط با هوش مصنوعی را به فهرست فناوری‌های ممنوع یا محدودشده برای صادرات اضافه کند. مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، عامل‌های خودمختار قادر به انجام وظایف با نظارت محدود انسانی و فناوری‌های طراحی نیمه‌رساناها و مدیریت مراکز محاسباتی بزرگ از جمله این موارد هستند.
بر اساس اطلاعات یک منبع آگاه از مذاکرات، چین انتظار دارد این پیشنهادها تا پایان سال ۱۴۰۵ سه ماه نخست سال ۲۰۲۴ (تا پایان ۱۴۰۵) به تصویب برسند و دستورالعمل‌های اجرایی آن‌ها پس از آن ارائه شود. مهلت دریافت دیدگاه‌های عمومی درباره پیش‌نویس نیز ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۴ آبان ۱۴۰۵) تعیین شده است.
چارچوب پیشنهادی چین میان استفاده مشتریان خارجی از خدمات هوش مصنوعی از طریق وب‌سایت‌ها و بسترهای ابری و انتقال فناوری‌هایی که امکان راه‌اندازی، بازتولید یا توسعه مستقل سامانه‌های مشابه را فراهم می‌کنند، تفاوت قائل می‌شود.
آلفردو مونتوفار-هلو، مدیر ارشد شرکت مشاوره‌ای انکورا در پکن، گفت این رویکرد با روندی همسو است که بازار پیش‌تر به سمت آن حرکت کرده است؛ یعنی حفظ مالکیت فکری و فعالیت‌های تحقیق و توسعه در داخل چین و فروش خدمات و امکان دسترسی به فناوری در بازارهای خارجی.
شرکت‌هایی مانند دیپ‌سیک، مون‌شات و زد. ای‌آی هم‌اکنون مدل‌های هوش مصنوعی خود را از طریق وب‌سایت‌ها و خدمات ابری در اختیار کاربران خارجی قرار می‌دهند. بر اساس مقررات پیشنهادی، این شیوه همکاری در مجموع می‌تواند مجاز باقی بماند، اما برخی کاربردهای خارجی و انتقال فناوری زیربنایی به مجوز دولتی نیاز خواهد داشت.
این سیاست از یک سو به شرکت‌های چینی امکان می‌دهد از بازارهای بین‌المللی درآمد کسب کنند و از سوی دیگر، خطر انتقال فناوری‌های پیشرفته و دانش فنی راهبردی به خارج از کشور را کاهش می‌دهد.
تاثیر محدودیت‌های آمریکا بر توسعه هوش مصنوعی چین
این طرح در شرایطی مطرح شده است که محدودیت‌های صادراتی آمریکا، دسترسی شرکت‌های چینی به تراشه‌های پیشرفته و سخت‌افزارهای محاسباتی را دشوار کرده است. واشنگتن صادرات پردازنده‌های پیشرفته شرکت انویدیا به چین را محدود کرده و همین مساله برخی توسعه‌دهندگان چینی را به استفاده از ظرفیت مراکز داده در خارج از این کشور سوق داده است.
با این حال، مقررات جدید ممکن است این راهبرد را پیچیده‌تر کند. به گفته یک منبع آگاه، پژوهشگران آزمایشگاه‌های بزرگ هوش مصنوعی چین در پی روشن‌شدن این موضوع هستند که آیا می‌توانند پیشرفته‌ترین مدل‌های خود را روی سرورهای متعلق به شرکت‌های خارجی در خارج از چین آموزش دهند یا اجرا کنند.
در بدترین حالت، شرکت‌ها ممکن است مجبور شوند نسخه‌های جداگانه‌ای از یک مدل قابل دانلود را برای بازار داخلی و خارجی توسعه دهند؛ اقدامی که می‌تواند هزینه‌های شرکت را افزایش دهد و توزیع بین‌المللی محصولات را دشوارتر کند.
پیش‌نویس چین چند معیار برای تعیین مدل‌های مشمول محدودیت در نظر گرفته است؛ از جمله میزان محاسبات موردنیاز برای آموزش مدل، با آستانه ۱۰ به توان ۲۶ محاسبه، اندازه مدل با آستانه دو تریلیون پارامتر و قرارگرفتن در میان ۱۰ سامانه برتر جهان در برخی ارزیابی‌های توانایی، کاربرد یا بهره‌وری.
پارامترها مقادیر عددی‌ای هستند که مدل هوش مصنوعی در جریان آموزش یاد می‌گیرد و از آن‌ها برای پردازش اطلاعات و تولید خروجی استفاده می‌کند. این معیارها ممکن است مدل‌های تخصصی کوچک‌تری را نیز دربرگیرند؛ به‌ویژه اگر عملکرد آن‌ها در یک حوزه مشخص بسیار بالا باشد.
در پیش‌نویس مشخص نشده است کدام رتبه‌بندی‌های بین‌المللی مبنای ارزیابی قرار خواهند گرفت. همچنین، کارشناسان حقوقی درباره نحوه محاسبه اندازه مدل‌هایی که فقط بخشی از اجزای آن‌ها در هر وظیفه فعال می‌شود، ابهام‌هایی مطرح کرده‌اند.
مقررات پیشنهادی می‌تواند بر خرید شرکت‌های هوش مصنوعی چینی، سرمایه‌گذاری خارجی و تغییر ساختار مالکیت این شرکت‌ها نیز اثر بگذارد. بر اساس تحلیل شرکت حقوقی فانگدا، الزامات ثبت که از ۲۴ مهر ۱۴۰۵ اجرایی شده‌اند، برخی انتقال‌های فناوری به مالکیت یا کنترل خارجی را شامل می‌شوند؛ حتی اگر معاملات واجد شرایط از پیش آغاز شده باشند.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که پکن به شرکت متا دستور داد خرید استارت‌آپ هوش مصنوعی مانوس، با بنیان‌گذاران چینی و ارزشی بیش از دو میلیارد دلار، را لغو کند. این پرونده نشان داد شرکت‌های خارجی برای خرید کسب‌وکارهای هوش مصنوعی چینی با خطرهای سیاسی و مقرراتی روبه‌رو هستند.
یانگ جینگ‌رو، شریک یک شرکت حقوقی در چین، رویکرد دو کشور را دو سوی یک رقابت راهبردی توصیف کرد: واشنگتن ورود قدرت محاسباتی، سخت‌افزار و سرمایه را مدیریت می‌کند، در حالی که پکن به‌دنبال کنترل خروج مدل‌ها و دارایی‌های فناورانه است.
این روند می‌تواند بازار جهانی فناوری را پراکنده‌تر کند و شرکت‌ها را ناگزیر سازد مقررات متفاوتی را بر اساس محل توسعه، میزبانی، صدور مجوز و فروش مدل‌های هوش مصنوعی رعایت کنند.
مقررات پیشنهادی چین هنوز در مرحله دریافت دیدگاه‌های عمومی قرار دارد و دامنه نهایی محدودیت‌ها به متن مصوب و دستورالعمل‌های اجرایی بستگی خواهد داشت. پکن اکنون باید میان حفاظت از فناوری‌های راهبردی و حفظ توان رقابت بین‌المللی شرکت‌های هوش مصنوعی خود توازن برقرار کند؛ زیرا محدودیت‌های بیش از حد ممکن است جذب مشتریان خارجی و ایجاد همکاری‌های بین‌المللی را دشوار سازد.