العالم ـ ایران
به گزارش اداره کل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دکتر زینب رستگارپناه، مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست تخصصی «روایت همبستگی خانواده و مدرسه در پاسداری از حق آموزش در جنگ رمضان» که امروز با حضور، نماینده سازمان ملل، وزیر آموزش‌وپرورش، سخنگوی دولت، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده و جمعی از مقامات و صاحب‌نظران برگزار شد، با اشاره به پیامدهای انسانی و روانی مخاصمات مسلحانه بر کودکان، بر ضرورت ثبت و بازتاب به‌موقع تجربه زیسته آنان در رسانه‌های داخلی و بین‌المللی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه جغرافیای مخاصمات مسلحانه تنها به مرزهای کشورها محدود نمی‌شود و آثار آن بر تن و روان آسیب‌پذیرترین اعضای جوامع، به‌ویژه کودکان، باقی می‌ماند، گفت: جنگ‌ها صرفاً به تخریب زیرساخت‌های مادی و نقض تمامیت ارضی کشورها محدود نیستند؛ بلکه یکی از خطرناک‌ترین پیامدهای آن‌ها، فرسایش حافظه جمعی و سلب حق روایت از قربانیانی است که صدایشان در هیاهوی منازعات نظامی و محاسبات ژئوپلیتیک گم می‌شود.
رستگارپناه با تأکید بر اینکه کودکان نباید صرفاً به اعدادی در آمار خسارات انسانی یا موضوعاتی در اسناد حقوق بشردوستانه تقلیل پیدا کنند، افزود: هر کودک از جهان زیست منحصربه‌فردی برخوردار است که امنیت روانی، آموزش، رشد در محیط امن خانواده و حق زندگی در فضای صلح‌آمیز از مؤلفه‌های بنیادین آن به شمار می‌رود که با وقوع جنگ، پیش از آنکه سازه‌ها و زیرساخت‌ها فروبریزند، انسجام روانی و معنایی جهان کودک آسیب می‌بیند.
وی در ادامه با تشریح اهمیت به‌هنگام بودن روایت‌های رسانه‌ای از جنگ اظهار داشت: ثبت به‌موقع و میدانی تجربه زیسته کودکان، نقشی اساسی در تثبیت حقیقت تاریخی، جلوگیری از تحریف وقایع و صیانت از حقوق قربانیان دارد. روایت‌های متأخر ممکن است زمینه مصادره رنج کودکان از سوی بازیگران سیاسی و مصالحه بر سر حقیقت را فراهم کند.
مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، صیانت از مستندات حقوقی را از دیگر کارکردهای روایتگری رسانه‌ای دانست و تصریح کرد: روایت‌های مستند و ضابطه‌مند می‌توانند زمینه پیگیری حقوقی نقض حقوق کودکان در مجامع بین‌المللی، تحقق مسئولیت پاسخگویی و مقابله با بی‌کیفرمانی را فراهم کنند؛ موضوعی که در چارچوب کنوانسیون حقوق کودک مصوب ۱۹۸۹ و پروتکل‌های اختیاری آن نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی همچنین با هشدار نسبت به تبدیل رنج کودکان به ابزاری برای جلب ترحم در چرخه مصرف شبکه‌های اجتماعی، خاطرنشان کرد: روایتگری ساختارمند باید کودک را به‌عنوان انسانی برخوردار از حقوق بنیادین معرفی کند؛ انسانی که جهان موظف به شنیدن صدای او، درک شرایطش و پاسخگویی در برابر نقض حقوق اوست.
رستگارپناه در بخش دیگری از سخنان خود، رعایت اصول اخلاقی در روایتگری از کودکان آسیب‌دیده را ضروری دانست و گفت: ثبت تجربه زیسته کودک نباید به بهای آسیب مجدد به روان او تمام شود. رسانه‌های متعهد و نهادهای بین‌المللی باید به حریم خصوصی و کرامت روانی کودکان احترام بگذارند و به‌جای تصویرسازی‌های صرفاً احساسی و شتاب‌زده، به تحلیل ریشه‌ای آسیب‌های روانی و نقض ساختاری حقوق آنان بپردازند.
وی با اشاره به پیوند ناگسستنی امنیت روانی کودک و نهاد خانواده افزود: بازنمایی آسیب‌های جنگ بدون توجه به تضعیف بنیان خانواده، فروپاشی روابط خانوادگی و آوارگی اعضای آن، تصویری ناقص از بحران انسانی ارائه می‌دهد. از این رو، روایت رنج کودکان باید در پیوند با وضعیت خانواده و محیط اجتماعی آنان مورد توجه قرار گیرد.
مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت جنگ بر نسل‌های آینده تصریح کرد: کودکانی که در سایه جنگ، آوارگی و ناامنی رشد می‌کنند، در آینده به بزرگسالانی تبدیل خواهند شد که درک آنان از عدالت، بر شکل‌گیری صلح یا بازتولید خشونت در منطقه و جهان تأثیرگذار خواهد بود. اگر رنج این کودکان ثبت نشود و پاسخی عادلانه به آن داده نشود، زمینه شکل‌گیری کینه‌های حل نشده و تداوم چرخه خشونت فراهم می‌شود.
رستگارپناه در پایان با تأکید بر ضرورت اقدام عملی جامعه حقوق بشری و رسانه‌های بین‌المللی، تدوین پروتکل‌های سخت‌گیرانه برای روزنامه‌نگاری ترومامحور درباره کودکان، حمایت حقوقی و کنسولی از سازوکارهای مستقل ثبت شهادت‌ها و روایت‌های شفاهی کودکان آسیب‌دیده و تسهیل دسترسی رسانه‌های مستقل و پژوهشگران بی‌طرف به مناطق بحرانی را از جمله اقدامات ضروری در این زمینه برشمرد.
وی تأکید کرد: نباید اجازه داد صدای کودکانی که زیر آوار بمباران‌ها و هراس آوارگی دفن می‌شود، در میان مصلحت‌سنجی‌های ژئوپلیتیک به فراموشی سپرده شود. ثبت صادقانه و به‌هنگام رنج آنان، نه اقدامی تشریفاتی و صرفاً رسانه‌ای، بلکه تعهدی اخلاقی، حقوقی و تمدنی برای پاسداری از انسانیت است.