العالم - ایران / سیاسی
معاونت امور بین الملل قوه قضاییه و ستاد حقوق بشر، در پی استمرار جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیه ای اعلام کرد: آنچه امروز در غزه جریان دارد، از حیث ابعاد کشتار، تخریب گسترده، محاصره و تداوم رنج غیرنظامیان، از فجایع انسانی کم‌سابقه در تاریخ معاصر است؛ فاجعه‌ای که در بستر حمایت‌های سیاسی و نظامی آمریکا از رژیم صهیونیستی و همراهی یا سکوت برخی دولت‌های غربی، با چالش جدی در زمینه پاسخگویی بین‌المللی مواجه شده است.
در این بیانیه آمده است: ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران با ابراز انزجار و نگرانی عمیق از تداوم جنایات و نقض گسترده و نظام‌مند حقوق بنیادین مردم فلسطین در نوار غزه، سکوت و انفعال مجامع بین‌المللی و نهادهای مدعی دفاع از حقوق بشر در برابر این فاجعه انسانی را به‌شدّت محکوم می‌کند و آن را نشانه‌ای آشکار از بحران جدّی اعتبار و کارآمدی نظام بین‌المللی حمایت از حقوق بشر می‌داند.
این بیانیه می‌افزاید: بیش از سه سال از آغاز حملات نظامی رژیم صهیونیستی به نوار غزه در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۳ می‌گذرد؛ با این حال، آتش‌بس نیز نتوانسته است به کشتار و رنج مردم فلسطین پایان دهد. بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع فلسطینی در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، شمار شهدای این جنگ به بیش از ۷۴ هزار نفر و شماره مجروحان به بیش از ۱۷۵ هزار نفر رسیده است. در میان قربانیان، هزاران کودک، بیش از هزار و ۷۰۰ نفر از کادر درمان و صدها خبرنگار و فعّال رسانه‌ای قرار دارند. همچنین هزاران نفر همچنان زیر آوار مفقود هستند و امکان دسترسی به بسیاری از آنان فراهم نشده است.
در ادامه این بیانیه تاکید شده است: این آمارها صرفاً اعداد و ارقام یک گزارش آماری نیستند؛ هر عدد، انسانی است که حق زندگی از او سلب شده، کودکی است که فرصت زیستن و آینده‌اش را از دست داده، مادری است که فرزند خود را از دست داده، پزشکی است که در مسیر نجات جان انسان‌ها جان باخته و خبرنگاری است که برای ثبت حقیقت و رساندن صدای قربانیان هدف قرار گرفته است. پشت هر یک از این ارقام، خانواده‌ای داغدار، خانه‌ای ویران و سرنوشتی نابودشده قرار دارد.
این بیانیه یادآور می‌شود: تداوم حملات، کشتار غیرنظامیان، تخریب زیرساخت‌های حیاتی، محروم‌سازی مردم از دسترسی کافی به غذا، آب، دارو و خدمات درمانی و استمرار محدودیت‌های انسانی حتی پس از اعلام آتش‌بس، نشان می‌دهد که بحران غزه صرفاً یک درگیری نظامی نیست، بلکه با مجموعه‌ای از نقض‌های جدّی و مستمر حقوق بین‌الملل بشردوستانه و حقوق بین‌الملل بشر مواجه هستیم. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از زمان برقراری آتش‌بس در اکتبر ۲۰۲۵ نیز بیش از هزار و ۶۰۰ فلسطینی جان خود را از دست داده‌اند؛ موضوعی که ضرورت نظارت مؤثر بین‌المللی و تضمین واقعی توقف حملات را دوچندان می‌کند.
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران تاکید دارد که اقدامات گزارش‌شده در غزه با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه، از جمله اصل تفکیک میان غیرنظامیان و اهداف نظامی، اصل تناسب و اصل اتخاذ تدابیر احتیاطی در حملات مغایرت جدی دارد. بر اساس کنوانسیون چهارم ژنو، جمعیت غیرنظامی باید در برابر آثار مخاصمات مسلحانه مورد حمایت قرار گیرد و مجازات جمعی و اقدامات تلافی‌جویانه علیه اشخاص تحت حمایت ممنوع است. همچنین مواد ۴۸، ۵۱ و ۵۷ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون‌های ژنو، بر حمایت از غیرنظامیان، ممنوعیت حملات مستقیم علیه آنان و لزوم اتخاذ تدابیر احتیاطی تأکید دارند.
افزون بر این، اساسنامه رم دیوان کیفری بین‌المللی، کشتار عمدی غیرنظامیان، گرسنگی‌دادن به غیرنظامیان به‌عنوان روش جنگی و برخی اشکال حمله به جمعیت و اموال غیرنظامی را در صورت تحقّق عناصر قانونی، از مصادیق جنایات جنگی و سایر جنایات بین‌المللی می‌شناسد. صدور قرارهای بازداشت از سوی دیوان کیفری بین‌المللی در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ علیه بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت، در ارتباط با اتهامات جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، همچنین نشان‌دهنده ورود جدّی سازوکارهای قضایی بین‌المللی به موضوع مسؤولیت کیفری مقامات مرتبط با این وضعیت است.
این بیانیه می‌افزاید: از سوی دیگر، دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه (رژیم) اسرائیل، با صدور دستورات اقدامات موقت در ژانویه، مارس و مه ۲۰۲۴، بر ضرورت اتخاذ تدابیر فوری برای پیشگیری از اعمال مشمول کنوانسیون منع نسل‌کشی، تضمین دسترسی کمک‌های بشردوستانه و حفظ ادله مرتبط با اتهامات مطروحه تأکید کرده است. این دستورات، فارغ از نتیجه نهایی رسیدگی ماهوی، نشان‌دهنده جدیّت خطرات انسانی و حقوقی مطرح‌شده در این پرونده است.
آنچه در غزه جریان دارد از فجایع انسانی کم‌سابقه در تاریخ معاصر است
در بیانیه ستاد حقوق بشر تصریح شده است: آنچه امروز در غزه جریان دارد، از حیث ابعاد کشتار، تخریب گسترده، محاصره و تداوم رنج غیرنظامیان، از فجایع انسانی کم‌سابقه در تاریخ معاصر است؛ فاجعه‌ای که در بستر حمایت‌های سیاسی و نظامی آمریکا از رژیم صهیونیستی و همراهی یا سکوت برخی دولت‌های غربی، با چالش جدّی در زمینه پاسخگویی بین‌المللی مواجه شده است. نمی‌توان از یک سو مدعی دفاع از نظم مبتنی بر قواعد بین‌المللی بود و از سوی دیگر، در برابر نقض آشکار همان قواعد و کشتار مستمر غیرنظامیان، به سکوت، مماشات و اقدامات نمادین بسنده کرد.
ستاد حقوق بشر با طرح پرسشی اعلام کرده است: تا چه زمانی باید جان انسان‌های بی‌گناه، کودکان و غیرنظامیان قربانی ملاحظات سیاسی و محاسبات قدرت‌های جهانی شوند؟ تا چه زمانی قرار است سازوکارهای بین‌المللی حقوق بشر به جای تمرکز بر توقف کشتار، حمایت از قربانیان و پاسخگو کردن عاملان جنایت، درگیر موضوعات حاشیه‌ای و اولویّت‌های سیاسی و گزینشی باشند؟ اگر حقوق بشر جهان‌شمول است، چرا حق حیات کودک فلسطینی نباید به اندازه حقوق هر کودک دیگری در جهان مورد توجّه و حمایت قرار گیرد؟
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران ضمن محکومیت شدید این جنایات، از سازمان ملل متحد، شورای حقوق بشر، کمیسر عالی حقوق بشر، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و سایر سازوکارهای ذی‌ربط بین‌المللی می‌خواهد از مواضع اعلامی و محکومیت‌های صرفاً لفظی فراتر رفته و با اتخاذ اقدامات فوری و مؤثر، برای توقف حملات نظامی، رفع کامل محاصره غزه، تضمین ورود بدون مانع کمک‌های بشردوستانه، حمایت از غیرنظامیان و تأمین امنیت کادرهای درمانی و خبرنگاران اقدام کنند.
همچنین ضروری است تحقیقات مستقل و بی‌طرفانه درباره تمامی جنایات و نقض‌های حقوق بشری صورت گرفته و زمینه پاسخگویی کیفری عاملان، آمران و تسهیل‌کنندگان این جنایات در مراجع قضایی صالح بین‌المللی فراهم شود.
این ستاد از دولت‌هایی که با تأمین تسلیحات، پشتیبانی نظامی و حمایت‌های سیاسی، امکان تداوم این وضعیت را فراهم می‌کنند، می‌خواهد به مسؤولیت‌های بین‌المللی خود پایبند باشند و از هرگونه همکاری و مساعدتی که می‌تواند به تداوم نقض‌های جدی حقوق بین‌الملل منجر شود، خودداری کنند.
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران تأکید می‌کند که سکوت در برابر جنایت، بی‌طرفی نیست و حمایت از حقوق بشر نمی‌تواند تابع ملاحظات سیاسی، منافع قدرت‌های بزرگ و معیارهای دوگانه باشد. تاریخ، نه‌تنها عاملان جنایات، بلکه سکوت و بی‌عملی کسانی را نیز که در برابر رنج و کشتار انسان‌های بی‌گناه چشم فروبستند، به قضاوت خواهد نشست.
این بیانیه تاکید دارد: غزه صرفاً یک جغرافیا نیست؛ غزه آزمون وجدان بشریت و اعتبار نظام بین‌المللی حقوق بشر است. زمان پایان دادن به مصونیّت از مجازات و تبدیل شعارهای حقوق بشری به اقدام عملی فرا رسیده است.