العالم - ایران
علی نوروزی رئیس شرکت فناوری‌های پیشرفته ایران و معاون سازمان انرژی اتمی، با اشاره به دو مسیر اصلی تولید انرژی هسته‌ای، یعنی شکافت و گداخت گفت: در فرایند شکافت یک هسته سنگین مانند اورانیوم به هسته‌های سبک‌تر تقسیم و بخشی از جرم آن به انرژی تبدیل می‌شود، اما در گداخت، دو هسته سبک در شرایط ویژه به یکدیگر می‌پیوندند و انرژی آزاد می‌کنند.
وی افزود: در فناوری گداخت با فراهم کردن شرایط خاص دما و فشار ایزوتوپ‌های سبک هیدروژن به یکدیگر نزدیک می‌شوند و واکنش هسته‌ای رخ می‌دهد، فرایندی که مشابه واکنش تولید انرژی در خورشید است.
پیشرفت ایران در تجهیزات پیشرفته گداخت
نوروزی با اشاره به جایگاه علمی و فناورانه ایران در این حوزه گفت: فناوری گداخت مجموعه‌ای از دانش‌ها و تجهیزات بسیار پیشرفته را شامل می‌شود که می‌توان آنها را در چند بخش اصلی شامل تجهیزات تشخیصی، تجهیزات گرمایشی، سامانه‌های کنترلی، مواد پیشرفته و ابررسانا‌ها دسته‌بندی کرد.
وی با بیان اینکه ایران در حوزه تجهیزات تشخیصی پیشرفت‌های قابل توجهی داشته است، گفت: هنگامی که با پلاسمایی با دمای حدود صد میلیون درجه سانتی‌گراد مواجه هستیم، امکان نزدیک شدن مستقیم به آن وجود ندارد بنابراین برای اندازه‌گیری دما، چگالی موقعیت و سایر ویژگی‌های پلاسما به تجهیزات تشخیصی بسیار پیشرفته نیاز داریم.
معاون سازمان انرژی اتمی ادامه داد: متخصصان کشور در این زمینه تجهیزات ارزشمندی طراحی و تولید کرده‌اند و اخیرا نیز از تعدادی از این دستاورد‌های تشخیصی رونمایی شده است.
نوروزی همچنین سامانه‌های کنترل پلاسما را از دیگر فناوری‌های پیچیده و راهبردی گداخت معرفی کرد و گفت: این سامانه‌ها باید در زمان بسیار کوتاهی وضعیت پلاسما را کنترل کنند و مانع برخورد آن با دیواره محفظه شوند. حفظ شکل و پایداری پلاسما و جلوگیری از حرکت آن به سمت دیواره، از جمله وظایف مهم این سامانه‌هاست.
توسعه فناوری گرمایش و ابررسانا‌ها
رئیس شرکت فناوری‌های پیشرفته ایران با اشاره به اهمیت سامانه‌های گرمایشی در فرایند گداخت گفت: برای رسیدن به شرایط لازم جهت وقوع واکنش گداخت، باید پلاسما را به دما‌های بسیار بالا رساند. در این زمینه از روش‌های مختلفی مانند گرمایش امواج و گرمایش ذرات استفاده می‌شود.
وی افزود: در حوزه گرمایش ذرات نیز پروژه‌های مهمی در کشور در حال اجراست و شرکت‌های دانش‌بنیان و مجموعه‌های صنعتی توانمندی در این زمینه با متخصصان صنعت هسته‌ای همکاری می‌کنند.
نوروزی فناوری ابررسانا‌ها را از دیگر حوزه‌های مهم مرتبط با گداخت برشمرد و ادامه داد: توسعه نوار‌های ابررسانا به ما امکان می‌دهد جریان‌های الکتریکی بسیار بالا را با مقاومت ناچیز منتقل کنیم. این فناوری علاوه بر کاربرد در سامانه‌های گداخت، در ساخت تجهیزات‌ام‌آر‌آی، قطار‌های مغناطیسی و سامانه‌های انتقال برق نیز کاربرد دارد.
کاربرد‌های گداخت در زندگی مردم
معاون سازمان انرژی اتمی درباره کاربرد‌های فناوری گداخت برای عموم مردم گفت: گداخت در آینده می‌تواند یکی از مسیر‌های مهم تولید انرژی الکتریکی باشد؛ اما دستاورد‌های این فناوری تنها به تولید برق محدود نمی‌شود.
وی افزود: فناوری‌های مرتبط با گداخت و پرتو‌های هسته‌ای می‌توانند در حوزه پزشکی تولید رادیودارو‌ها تشخیص و درمان بیماری‌ها و همچنین صنایع مختلف مورد استفاده قرار گیرند.
نوروزی افزود: در مسیر دستیابی به گداخت، فناوری‌های متعددی توسعه پیدا می‌کنند که هرکدام می‌توانند کاربرد‌های مستقلی در زندگی مردم داشته باشند.
گداخت هسته‌ای فناوری راهبردی برای آینده انرژی
رئیس شرکت فناوری‌های پیشرفته ایران با اشاره به اهمیت گداخت در تأمین انرژی آینده کشور گفت: گداخت می‌تواند در بلندمدت به‌عنوان یکی از منابع پایدار تولید برق مطرح شود در این فرایند برخلاف نیروگاه‌های مبتنی بر سوخت‌های فسیلی تولید دی‌اکسیدکربن ناشی از احتراق سوخت وجود ندارد.
وی افزود دستیابی به تولید برق تجاری از طریق گداخت هنوز به تحقیقات و توسعه فناوری بیشتری نیاز دارد و حتی کشورهای پیشرو نیز برای ورود برق حاصل از گداخت به شبکه برنامه‌های بلندمدت دارند.
نوروزی تصریح کرد: بنابراین گداخت راه‌حل فوری برای رفع ناترازی برق کشور نیست، بلکه فناوری راهبردی آینده است که باید از هم‌اکنون برای دستیابی به آن سرمایه‌گذاری علمی و صنعتی انجام دهیم.
معاون سازمان انرژی اتمی با تأکید بر ضرورت حضور ایران در رقابت جهانی گداخت گفت: اهمیت موضوع این است که بتوانیم در این رقابت جایگاه مناسبی به دست آوریم و از پیشرفت‌های جهانی عقب نمانیم.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به تجربه محدودیت‌های بین‌المللی در دسترسی به فناوری‌های پیشرفته باید پیش از آنکه موانع احتمالی در مسیر انتقال دانش و تجهیزات ایجاد شود، توانمندی‌های داخلی خود را توسعه دهیم و به سطحی از دانش و فناوری برسیم که امکان ادامه مسیر را با اتکا به ظرفیت‌های داخلی داشته باشیم توسعه فناوری گداخت علاوه بر کمک به تأمین انرژی در آینده می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت کشور در حوزه‌های مختلف علمی و صنعتی از جمله مواد پیشرفته تجهیزات پزشکی ابررسانا‌ها سامانه‌های کنترلی و فناوری‌های نوین باشد.