العالم - یمن
عقبنشینی نیروهای سعودی از مواضع خود در نوار ساحلی بابالمندب، معادله دریایی یمن را بهکلی تغییر داده است.
نیروهای وابسته به ریاض از مناطقی در جنوب یمن عقب کشیدهاند و نیروهای مسلح یمن حضور خود را در طول این نوار ساحلی تکمیل کردهاند.
از همین رو یمن که پیشتر بخشی از سواحل جنوبی خود را در اختیار نیروهای سعودی داشت، اکنون دسترسی بسیار بیشتری به خلیج عدن و دریای عرب پیدا کرده و میتواند مسیر کشتیهای تجاری و نفتکشها را در این پهنههای آبی زیر نظر بگیرد.
طی دو روز گذشته، نیز همزمان با ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکایی «یواساس تئودور روزولت» به منطقه عملیاتی سنتکام در مجاورت دریای عرب، سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس دو حادثه امنیتی در پهنه دریای عرب ثبت کرده است.
یمن در جنوب شبهجزیره عربستان قرار دارد. بابالمندب در جنوب غرب یمن، نقطه اتصال دریای سرخ به خلیج عدن است. خلیج عدن در جنوب یمن قرار دارد و به دریای عرب وصل میشود.
دریای عرب نیز در شرق و جنوب شرقی یمن گسترده است. بنابراین وقتی نیروهای سعودی از محور بابالمندب عقب مینشینند و نیروهای مسلح یمن در استان لحج در جنوب یمن پیشروی میکنند، این نیروها در عمل به خلیج عدن و سپس به دریای عرب نزدیکتر میشوند.
این به معنای کنترل دریایی کامل بر تنگه و همه سواحل نیست، اما به معنای آن است که یمن برگهای فشار بیشتری در اختیار دارد.
نیروهای مسلح یمن علاوه بر بابالمندب، بر مناطق ساحلی راهبردی مانند السقیه، خور عمیره و بندر رأسالعاره در استان لحج مسلط شدهاند؛ مناطقی که نبردهای سنگین میان نیروهای دولتی و نیروهای مسلح یمن در آنها جریان دارد.

تهدید نفتکشهای دشمن در دریای عرب
این وضعیت زمینه مرحلهای تازه در جنگ یمن را فراهم کرده است؛ مرحلهای که در آن دریای عرب و خلیج عدن نیز بهطور مستقیم به صحنه درگیری افزوده میشوند و در کنار دریای سرخ و بابالمندب قرار میگیرد.
یحیی فلوس، کارشناس علوم دریایی و استاد دانشگاه الحدیده یمن میگوید: نیروهای دریایی بینالمللی در دریای سرخ عمدتاً از دریا کار نمیکنند؛ بلکه منتظر میمانند تا تهدیدهایی مثل موشک یا پهپاد از خشکی شلیک شود و بعد آنها را رهگیری کنند. مشکل اینجاست که اگر سکوهای پرتاب و رصد موشکی به مسیر کشتیرانی نزدیک شوند، کشتیها خیلی دیر متوجه خطر میشوند و زمان کافی برای واکنش ندارند.
به گفته او، نتیجه این است که کشتیها بهویژه نفتکشهای دشمن پیش از آنکه حتی وارد تنگه بابالمندب شوند، در دریای عرب و خلیج عدن در تیررس قرار میگیرند و فرصت کمی برای فرار یا واکنش دارند. به بیان ساده، خطر فقط در تنگه نیست؛ از قبل از تنگه شروع میشود.
فلوس میافزاید این وضعیت بر کشتیرانی و تجارت بینالمللی تاثیرگذار است. ممکن است شرکتهای بزرگ کشتیرانی تصمیم بگیرند کلاً از این مسیر دوری کنند و کشتیها را از راه دماغه امید نیک در جنوب آفریقا بفرستند.
این تغییر مسیر به سمت جنوب قاره آفریقا و نگذشتن از بابالمندب، اما حدود ۶۰۰۰ مایل دریایی به راه اضافه میکند؛ یعنی سوخت بیشتر مصرف میشود، تعداد کشتیهای آماده در جهان کم میشود و قیمت حمل کانتینر بالا و پرنوسان میماند.
رأسالعاره و خور عمیره در دورترین جنوب غربی استان لحج قرار دارند و مثل پل ارتباطی میان دریای سرخ و دریای عرب هستند. سواحل این مناطق برای فعالیت دریایی و رساندن تدارکات میان ساحل و مناطق کوهستانی لحج و تعز اهمیت حیاتی دارد.
کنترل ۲۰ درصد تجارت جهانی در دست یمن است
وفیق صالح، پژوهشگر اقتصادی از یمن نیز میگوید عقبنشینی نیروهای سعودی در ذباب، فرودگاه ذباب و نزدیکی بابالمندب، نیروهای مسلح یمن را بر مهمترین گذرگاه تجاری و راهبردی مسلط کرده است؛ گذرگاهی که روزانه ۲۰ درصد تجارت جهانی از آن میگذرد.
به گفته او، این وضعیت به کنترل مسیر حملونقل بینالمللی و زنجیرههای تأمین جهانی میانجامد و بازتابهای بزرگی بر صادرات نفت عربستان دارد؛ صادراتی که در دوره اخیر به بابالمندب و دریای سرخ اتکا داشت، خصوصاً پس از ناآرامیها در تنگه هرمز.
وبگاه خبری العربی الجدید هم در خصوص نزدیک شدن نیروهای مسلح یمن به گذرگاه دیگر یعنی خلیج عدن و دریای عرب گزارش داد که تسلط یمن بر مهمترین پهنههای آبی اقیانوس هند تنها به افزایش فشار نظامی بر مناطق جنوب یمن محدود نمیشود؛ بلکه خطرهای پیرامون عدن و بندرهای آن افزایش یابد و اعتماد شرکتهای کشتیرانی و بیمه کاهش پیدا کند.