العالم - آمریکا
در جلسهای که اخیرا در کمیته کامل راه و روشهای مجلس نمایندگان آمریکا برگزار شد، نمایندگان مجلس و کارشناسان درباره راههای تامین منابع حیاتی و تقویت زنجیرههای تامین گفتوگو کردند و قزاقستان یکی از پرتکرارترین نمونههای مطرحشده در این نشست بود.
این جلسه پس از سفر هیاتی از کنگره آمریکا به ازبکستان، قزاقستان و مغولستان به ریاست جیسون اسمیت، رییس کمیته راه و روشها، برگزار شد. اسمیت در ابتدای نشست گفت هر سه کشور دارای منابع قابل توجه حیاتی هستند و در عین حضور اقتصادی چین و روسیه، به دنبال تقویت روابط تجاری و سرمایهگذاری با آمریکا هستند.
اسمیت همچنین گفت قزاقستان در حال حاضر بیش از یکچهارم اورانیوم وارداتی آمریکا را تامین میکند. در مقابل، درباره ازبکستان بیشتر به برنامه این کشور برای تقریبا دو برابر کردن تولید اورانیوم تا سال ۲۰۳۰ (۱۴۰۹ خورشیدی) اشاره شد.
جان هربست، سفیر پیشین آمریکا و مدیر ارشد مرکز اوراسیا در شورای آتلانتیک، قزاقستان را بزرگترین تولیدکننده اورانیوم جهان معرفی کرد و گفت این کشور دومین ذخایر بزرگ منگنز و همچنین منابع قابل توجهی از تیتانیوم، مس، لیتیوم و تنگستن دارد.
هربست گفت آمریکا در حال حاضر تنها حدود ۲.۱ درصد از صادرات معدنی آسیای مرکزی را دریافت میکند و از این رو ظرفیت قابل توجهی برای افزایش حضور شرکتهای آمریکایی در منطقه وجود دارد.
موقعیت قزاقستان در «کریدور میانی» یا مسیر ترانسخزر نیز از دیگر موضوعات مطرحشده بود. شرکتکنندگان این مسیر را ارتباطی مهم میان آسیای مرکزی و بازارهای غربی دانستند که میتواند دسترسی قزاقستان به بازارهای جهانی را افزایش دهد و به پایداری زنجیرههای تامین آمریکا و متحدانش کمک کند.
با این حال، موضوع اصلی سیاسی درباره قزاقستان به «متمم جکسون-ونیک» مربوط بود. سه نفر از پنج شاهد حاضر در جلسه صراحتا از حذف محدودیتهای باقیمانده این متمم علیه قزاقستان و دیگر کشورهای واجد شرایط آسیای مرکزی حمایت کردند و یک شاهد دیگر نیز از بررسی این اقدام توسط کنگره حمایت کرد.
هربست گفت کنگره باید محدودیتهای باقیمانده جکسون-ونیک علیه قزاقستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی را لغو کند. وی تاکید کرد که اگرچه اصلاحات در منطقه هنوز کامل نشده، قزاقستان و ازبکستان طی سالهای اخیر پیشرفتهایی داشتهاند.
«دنیل رونده»، مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا، نیز خواستار اعطای روابط تجاری عادی دائمی به قزاقستان و ازبکستان شد. وی گفت کشورهای آسیای مرکزی نباید مجبور شوند میان واشنگتن، مسکو و پکن یکی را انتخاب کنند و آمریکا باید گزینههای اقتصادی و راهبردی قابل توجهی در اختیار آنها قرار دهد.
رونده جکسون-ونیک را چارچوبی قدیمی برای کشورهایی دانست که ۳۵ سال است مستقل هستند و از الزامات اولیه این متمم درباره آزادی مهاجرت پیروی کردهاند.
«مورگان بازیلیان» از موسسه پین دانشگاه معادن کلرادو نیز خواستار تصویب قوانین مربوط به اعطای روابط تجاری عادی دائمی به قزاقستان، ازبکستان و تاجیکستان شد و گفت ادامه محدودیتهای مربوط به دوران جنگ سرد، مزیت غیرضروری در اختیار چین و روسیه قرار میدهد.
«گراسلین باسکاران» از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی نیز بر ضرورت ایجاد روابط تجاری پایدار تاکید کرد و گفت پروژههای معدنی به سرمایهگذاریهایی در بازه چند دهه نیاز دارند و به همین دلیل سرمایهگذاران به روابط تجاری قابل پیشبینی احتیاج دارند.
در بخش دیگری از نشست، دستکم ۶ عضو کمیته از لغو محدودیتهای جکسون-ونیک حمایت کردند. «جیمی پانتا»، از حامیان قانون نوسازی تجارت آمریکا و قزاقستان، گفت لغو این محدودیتها میتواند منافع اقتصادی، راهبردی و دیپلماتیک قابل توجهی برای دو کشور ایجاد کند.
پانتا همچنین به عضویت قزاقستان در سازمان تجارت جهانی و اصلاحات انجامشده در دوره ریاستجمهوری «قاسم ژومارت توکایف» اشاره کرد و گفت قزاقستان با وجود محدودیتهای ناشی از موقعیت جغرافیایی خود به دنبال روابط نزدیکتر با آمریکا است.
در پایان نشست، قزاقستان صرفا بهعنوان منبع مواد اولیه مطرح نشد و نمایندگان و کارشناسان آن را کشوری مهم در زنجیره تامین مواد معدنی، امنیت انرژی آمریکا، ارتباطات ترانسخزر و تلاش واشنگتن برای گسترش همکاری اقتصادی در آسیای مرکزی توصیف کردند.
در این نشست همچنین رویکردی دوحزبی نسبت به لغو محدودیتهای جکسون-ونیک شکل گرفت و حامیان این اقدام تاکید کردند که ادامه اجرای یک محدودیت تجاری مربوط به دوران شوروی میتواند تلاش آمریکا برای رقابت بر سر منابع حیاتی و ایجاد روابط بلندمدت با قزاقستان را تضعیف کند.
به گزارش ایرنا، اصلاحیه «جکسون-ونیک» در سال ۱۹۷۴ در آمریکا تصویب شد و روابط تجاری-اقتصادی این کشور با شوروی سابق را به جلوگیری از مهاجرت یهودیان از اتحاد شوروی مرتبط می ساخت. در حال حاضر این اصلاحیه در مورد کشورهای جانشین حقوقی اتحاد شوروی معتبر است.