العالم - حقیقت بدون مرز
تنشها و تهدیدهای روزافزون در اطراف ایران نشان میدهد که تمایل واقعی به جنگ وجود ندارد، بلکه رقابتی برای شکلدهی توازن قدرت در جریان است؛ توازنی که جنگ را هزینهزا و غیرمنطقی میسازد. پیام اصلی روشن است: آمادگی نظامی و بازدارندگی، نه انگیزه شروع جنگ، بلکه ابزار جلوگیری از آن است.
تجربه ایران طی دهههای اخیر، به ویژه در مواجهه با فشار اقتصادی، تحریم و جنگ روانی، نشان داده است که ملتها در شرایط تهدید وجودی، توانایی بازسازی و انسجام خود را دارند. فشارها و تحریمها، هرچند آسیبزننده، نه تنها منجر به فروپاشی داخلی نمیشوند، بلکه اغلب وحدت ملی و توان بازدارندگی را تقویت میکنند. نمونه بارز این تجربه، بحران موسوم به «دوازده روزه» است، جایی که ایران با حفظ انسجام داخلی و آمادگی نظامی، نه تنها تهدید را مهار کرد، بلکه موقعیت خود را در معادله بازدارندگی تقویت نمود و هزینه هر حمله احتمالی را برای دشمن افزایش داد.
اما نکتهای که اغلب در تحلیلها نادیده گرفته میشود، اهمیت جبهه داخلی و قدرت اجتماعی است. بازدارندگی واقعی، نه فقط در موشک و نیروی نظامی، بلکه در ظرفیت جامعه برای مقاومت و ایستادگی در برابر فشار خارجی شکل میگیرد. جامعهای که انسجام داخلی دارد، هیچ بحران خارجی نمیتواند آن را به فروپاشی اخلاقی یا سیاسی سوق دهد. در این چارچوب، آمادگی نظامی، هماهنگی سیاسی و خط مشی رسانهای هوشمندانه، ستونهای بازدارندگی هستند.
همچنین خطرناکترین اشتباه در محاسبات راهبردی، اتکا به امنیت نسبی یا اعتماد به حسن نیت دشمن است. تاریخ و تجربه منطقه نشان میدهد که بازدارندگی مؤثر تنها با استمرار آمادگی و مدیریت هوشمندانه بحران تحقق مییابد. آمادگی برای جنگ، در ذات خود، ماهیتی بازدارنده دارد و تضمین میکند که هیچ طرفی به سادگی وارد سناریوی درگیری نمیشود.
خلاصه راهبرد ایران روشن است: جنگ با نادیده گرفتن واقعیتها یا تمرکز صرف بر تهدیدها پیشگیری نمیشود؛ بلکه با درک دقیق منطق درگیری، تقویت آمادگی جامع و ایجاد بازدارندگی هوشمندانه ممکن میگردد. محور اصلی نبرد همواره سطح داخلی است؛ جایی که هوشیاری و انسجام ملت، خطرناکترین نقشههای دشمن را پیش از تبدیل شدن به بحران واقعی، خنثی میکند.
درس کلیدی برای سیاستمداران و تحلیلگران منطقه روشن است: جنگها نه با زور موشک و کشتیهای جنگی، بلکه با مدیریت هوشمند جامعه، تابآوری داخلی و استمرار آمادگی بازدارنده مهار میشوند یا هزینه آن چنان افزایش مییابد که درگیری غیرمنطقی جلوه میکند. ایران با ثبات در عمل و انسجام اجتماعی این درس را آموخته و معادله بازدارندگی، امروز بیش از هر زمان دیگری، عنصر حیاتی امنیت منطقهای است.
سهیلا کثیر